Full text of "ANTIQVITATUM BOREALIUM OBSERVATIONES MISCELLANEÆ"

See other formats
















f'' 

(M. 













>» 



* 



ANTIQVITATUM BOREAUUM' 

OBSERVATIONES 

MISCELLANEA. 

SPECIMEN TERTIUM. 



QVOD 

LOCO PROGRAMMATIS 

AD 

AUDIENDUM D. . ET SEQQ^ AUGUSTI 

IN 

SCHOLA LATINA HAFNIENSI 

,$ \ OMNES 

REI SCHOLASTICA PATRONOS 
FAUTORES et AMICOS 

V f | • ' ' 

f ' ' * * ~ | ^ • 1 % . 

QVa PAR est observantia invitaturus 

SCRIPSIT 

SCULO THEODORI THORLACIUS, 

* 4 % i * . j * 



REGI A CONSII * JUST. ET SCHQLA: METROPOLITANAE RECTOR* 




HAFNIiE MDCCLXXXII. 
typis Augusti Friderici Steinii. 




\ 



ANTIQVITATUM EOREALIUM 

OBSERVATIONES MISCELLANEA. 



SPECIMEN TERTIUM. 



DE 

• | 

HLUDANA 

GERMANORUM GENTILIUM DEA. 





A a 



Cicero , de Natura Deorum. Libr. L 

# • 

Anaximandri opinio efl y nativos ejfe deos , longis intervallis 
orientes occidentes qve , eosqve innumerabiles ejfe mundos . Sed 
nos Deum 7 nifi fempiternum , melligcre qyi pojfiitnus ? 




DE 



f HLUDANA 

GERMANORUM GENTILIUM DEA. 




§ I* 



J am pridem et hanc alternam Program- 
mata Scholaftica fcribendi neceffitatem, 
et qvicqvid otii atqve temporis feveriora vita: 
et officiorum munia faciunt reliqvum , An- 
tiqvitatum Borealium ftudio confecrare me 
folitum non diffiteor. Hujus autem confi- 
lii me hadtenus adeo non poenituit, ut, cum 
aliena nobis tanti fint monumenta, aliqvanti 
etiam propria et domeftica fieri nec iniq- 
Vum rear nec indecens. Enimvero Hlu- 
danam , antiqvum Germaniae numen, tot pri- . 

* WJK 1 

A 3 fcis 



i 



4 

f 

fcis Septentrionis noflri diis patriis, qvi am- 
plam fatis, nec inficior, commentandi ma- 
teriem dare potuiflent, a me praeferri forte 
miraberis. Eqvidem Germaniam, ut loco- 
rum fpatiis, ita incolarum numero et poten- 
tia nunc et olim celeberrimam, populis, 
qvos defpicit ardos, proprie accenfendam 
nullus exiflimo; qvoniam tamen veteribus 
Germanis, cum gentibus, qvaj magis aqvi- 
lonare mundi latus tenuere, mores olim, 
numina, fermonem aut eadem , aut ejusdem 
originis fuifle neminem latet, qui harum 
natiohum exordia paulo curatius obfervave- 
rit, novum utiqve et infolens non habebi- 
tur, fi Hludanam Deam, cujus memoria du- 
dum intermortua non ita pridem in Germa- 
nia revixit, Borealium qvoqve numen fuifle, 
idqve ex veteri majorum mythologia proba- 
ri pofle qvis crediderit. Nimirum peculiare 
illud gentibus ardois fuit , qvod , qvamvis 
faditios iftos deos coeperint abominari, eo- 
rum tamen memoriam diutius retinuerint, 
nec cum cultu et reverentia priorum numi- 
num, omnem fimul eorundem notitiam exue- 

~ m 

N re 




re Tua interefle cogitaverint: qvod fi Sandli- 
oris Religionis initiis forte minus commo- 
dum, antiqviori certe hiftorite, qvte a reli- 
gione nunqvam bene feparabitur, perqvam 

falutare fuifie rerum peritus nemo negaverit. 

\ 

$. II. 

Guttam autem mari additurus merito 
Videri pofiem, fi poft tot eruditifiimos viros, 
qvi germanicas et boreales antiqvitates fcrip- 
tis illuftrarunt , prifca et gentilia Scandina- 
via numina ab antiqvifiimis , nobilifiimis 
et potentifiimis Germania populis olim culta 
fuifie , operofe monftrare vellem. In con- 
feflo jam dudum et omni fere dubio exemta 
reseft, non animales folum, ut cum Voffio 
i) loqvar, deos, qvorfum fpiritus bonos 
malosqve, defundlorum animas, locorum 
genios et alios referas , fed et his antiqvio- 
res , naturales f. phyficos deos , Septentrio- 
nis et Germania: incolis fuifie communes: 
Utriqve Qdinum , Thorum , Frejam 2) vene- 

ratifunt; nec hos tantum, qvos principes et 

| 

majorum gentium deos non inepte dixeris, 

A 4 fed 



fed inferiores qvoqve deos agnovere, B al- 
lerim nempe, Forfetium, 3) et alios, Utriqve 
non folum magna mundi corpora, elemen- 
ta , horumqve virtutes et effeftus , ut Solem, 
Terram , Ignem , Tonitru 4) etc. cultu pecu- 

I 

liari profecuti funt, verum eadem qvoqve 
ruftica numina fuperftitiofe crediderunt et 
reveriti funt; ut enim generatim faxorum, 
fontium avhorumqve genios et nympas 5), qvo- 
rum veneratio et cultus totum terrarum or- 
bem pervagatus s videtur , praeteream , Alfos , 
Trollos, May as , Huldam, Neclarn 6) et plu- 
res anus borealis et germanica eosdem et- 
iamnunc agnofeit fufpicitqve; ut in haec ple- 
beja: credulitatis monftra, eorumqve nomina, 
rerum edaci, et qvod harum gentium reli- 
gionem, imperia, lingvas moresqve adeo 
dudum mutavit, tempori nihil aut parum 
licuiffe mireris. Itaqve fi rediviva haec et 
qvafi ob orco revocata Germanorum dea 
Hliidana , prifeas etiam in Septentrione noftro 
fedes fibi vindicare voluerit, nil praeter fas et 
aeqvum poftulat; fidemqve habitura videtur, 
non apud plebem, fed eruditos, Ex illius 

enim, 



enim, cujus confortium jam dudum afper- 
natur, tabernis, in mufea dodorum, Ma- 
tris Dea , Ifidis , Junonis , et qvicqvid Con- 
fentum Dearum unqvam fuit, exemplum imi-* 
tata migravit. 

i) vid. G. J. VoJJli de 0 rig. et Progr . Idolol. Lib , 
II. P. i. Cap. i. 

5) De Odino a Germanis culro poft Pauli Diaconi te- 
flimonium , (de Gejlis Longobard. Libr. 1.) nemo 
ambigit. Sufficit allegafle veiba Celeb. M. G. 
Schittzc , in Sylloge Exerc. ad Germaniam Sacr. 
Gentil . Exerc . IF, §. 17. ubi icribit : ” Cum Odi - 
m j principe Septentrionalium Deo ex ajfc convenit 
IV 0 danus , gruem omnes in univerjum Germanice gen- 
tes verecundius coluerunt. ” Quod, prseter Odinun i, et- 
iam Thoruni et Frejam religiofo cultu profeeuti fint* 
Germani , docet inter alios 3 ^« Henr. Falkcnftein ili 
Antiqvitat. Nordgavienf. 1. Theil. III. Cap. §. XP'*. 

3) P. F. Suhm, Om Odin og beti »£cbmflc ©ubefore 03 
©ubStiencfrc ubi 9 Iorben. III. B. §. I. C. V. et VI. 

4) vid. Jul. Cfcfaris de B. G. L. I. Cap. XXI. item 
Tacitum de Morib. Gcrm. Cap. 40. 'Tonitru au- 
tem in Thoro venerati funt, hic enim J illis, [erat 
Deus fulminans . 

5) Falckenfl. Libr. et Cap. cit. §. XIV. 

Somnia , terrores magicos , miracula fagas , 
Nocturnos le mures , portentaqve TbeJJhla rides . 

6) Omnia tamen npud Keyflerum in Antiqvit . Se$t* el 
, Celticis et alios paffim occurrunt. 

• 1 1 « ^ 

Ag §. III. 



$■ III. 

Fauftis vero fub penetralibus nata, vel 
potius renata eft Dea ffiudana , cum, qvod 
ex fpiftis oblivionis tenebris, qvibus jam 
per aliqvot certe fecula involuta et qvafi fe- 
pulta jacuerat, in dias luminis auras iterum 
emerferit , acceptum referat inclytifiimo 
Naftbviorum principi, Joanni Mauritio (i). 
Nec nafcenti numini Mufarum obftetricia de- 
. fuerunt* Verum accidit hic, qvod in par- 
tu pratfertim difficiliore fere femper aftolet, 
nempe ut plus matronalis facundi» qvam 
opis genialis ab his Ilithyis fit pra:ftitum. 
Certe in fufcipienda et tollenda, cui lucinas 
horas princeps tribuerat, infante dea erudi- 
tis, qvodfciam, hactenus h»fit aqva. Ca> 
teris tamen melius de illa meritus eft Vir 
Ampliftimus Godofredus Schutze, qvi, ut 
eft in eruendis Germani» antiqvitatibus iri- 
duftrius et integer, ita reliqvis poft Keysle- 
rum vel ideo felicior mihi faltem videtur, 
qvod cana Septentrionis noftri monumenta 
confulere non eft dedignatus , iis non fimi- 

lis, qvi faftuofo aliorum defpedtu domefti- 

cam 



cam penuriam optime diffimulandam putant. 
Laudatiflimus ille vir, fcripto de Dea Hlu- 
dana, Topico Germanorum Gentilium Numi- 
ne , libello, literatos in partes vocavit, mi- 
hiqve inter alios nofcendce dete, qvam a 
Germanis cultam unqvam fuiffe prius igno- 
rabam, fecit copiam. 

i) vid. M. G, ScHiiTZE Sylloge Exerc. ad Germ • Sacr . 

Gentilem ed. LipC MDCCXLVIII. Exerc. I. §. II. 

§. iv. 

1 > 

Qvid vero, ceffantibus aliis, Hludana 
fute prajfliterit vir eruditillimus , paucis lec- 
tor accipe. Hludanam deam vix aliunde 
qvam ex nominis fignificatione nofcendam fate- 
tur, feqve ab illis lopgiffime abhorrere qvi in 
antiqvitatibus Germanice eruendis nil ni fi ro - 

i 

mana et graca crepant libentifjime vero ajjen - 
tiri iis , qvi ad patriam recurrere lingvam fa- 
tius ducunt i). Varias deinde nominis Hlu- 
EanjE derivationes affert, qvas tamen alienijji- 
Vlf ts ipfe credit 2). Htec omni^i candorem, 
doctrinam fct acumen viri teflantur. Mox 
defcendit ad planiora , feqve majorem fidem in- 
vetita* 

-W ' 






* 



io 

- 1 ' # 

venturum putat , fi Hludan^e nomen deduxerit 

a voce antiqvn Svecorum hlut , fors ; cui hodi- 
ernum Svecorum lott , Anglo Saxonum hleet, 
hlyt , D anorum lod, Germanorum loss, et 
lslandorum hliota refpondeant 3). Hinc 
Hludanam, Sortium deam et prcefidem fuiffe, 
ex indole gentis gernianica , qvce fortium con- 
jeSlioni mirum qvantum indulferit , fatis inge- 
niofe et fagaciter concludit 4). Alteram de- 
inceps interpretationem ceqve commodam voca- 
bulum leod ipfi pollicetur . qvod populum feti 
homines fignificat ; hoc inferioris \Saxonice co- 
loni lude efferunt } Germanis [ vero communi- 
ter leute appellare moris cft. Cognata , fe- 
cundum celeb. au&orem, eft appellatio lito- 
rum et liddorum Jive lidonum, qvre fervis 
convenit . Cognatum etiam Anglo - Saxonum 
Hloth j hlode, qvod turmam feu cohortem 
denotat , qvce a vn hominibus ad xxxv. ad- 
fcendit ; uti et hlotbota , qvce mulEla fit a 
percuffore , qvi turmae illegitimae i?iterfuerit ? 
folvenda 5). Varia porro affert nomina propria , 
tam hominum y qvam locorum , in qvibus leod, 
lud, lqth, et alia his fimilia , populum deno- 
tent. 






tent 6). Unde demum concludit Hludanam, 
vel a voce hlut f. lod , fortium deam, vel 
a leot, hloth, lude, populi deam ejfe 
nominatam 6). Ha&enus bene et folerter Tuas 
partes egifle cenfendus eft vir celeberrimus ; 
ubi vero tandem, in terminatione vocis, dan y 
qvod prifca Celtarum lingva prcefidem, vel 
'tania, qvod regionem fignificat, inveniri, et 
hinc Hludanam, v . fortium prajidcm , vel loci 

populiqve deam , atqve adeo topicum numen di- 

• * % 

cendam credit, vereor ne oeftro ethymolo- 
gico percitus extra oleas vagetur 8)* 

i) vid, libr. cit. §. III. a) libr.cit. §, c it. 

3) Ha&enus di&a fntris funt accurato, nifi qvod vocem 
lliota fubftnntivum nomen credidiffe amor videtur, 
cum revera fit infinitivus verbi \ec llyt, forte acci - 
j oio. Sed vox hlut , island. hlutur , qvam Svecos 
feriptores fecutus fvecicam credit, vox efi islnndica, 
five, qvod rectius, nec iilandica, nec fvecica, led 
vox lingva? borealis antiqvae, qvie prilen D anorum 
lingva multis feriptoribus, etiam multo ante tempo- 
re , qvain Norvegia et Islandia fub Danica fceptra 
conceffit, appellata eff. De hoc eruditifiima com- 
mentatio, in Vita Gunnlaugi Vermilitigvis , Hafnise 
1775 edita, confuli poteft. Hinc, at hlntaz um , for- 
tes conjicere. Vox hlutur fignificat, I. inftrumen- 

tum, 



14 




tum, fubinde magicum, qvo majores fortiri fole* 

» 

bant, qvo fignificatu occurrit iu VatzdaJenJium Hi~ 
flori a , nondum edita. Hic vocis fignificatus ipfi Viro 
Ccleb. haud fuit ignotus, cum amuleta et talisma- 

- nos ad vocem hlut referat. §. IV. ii. hlutur eft 
par s> qva? lingulis praedando, venando, pifcando, vel * 
qvomodocunqve fortito obtingit; huc referas 'blotu t 
prada, apud Lipfium. Ep. 44. Cenr. III, vid. Schutz; 

1 . cit. Hic vocis fignificatus in Llandiu hodieqve 
lifitatifilinus eft, et in Jure Dan. lod> broderlod , Jy~ 
fierlod etc. eft pars hereditatis, qvs Ungulis 'ob- 
tingit. in. hliptur , Islnndis generaliter rem qvamli- 

^ i 

let figuifi<;at, et Danorum voci Titig , Germanorum 
Ding> rcfpondet, 

4) vid. Lib. cit. IV. 

5) vid. Lib. cit. §. V. Afferri meretur locus ex legibus 

antiqvis Cap. 13. (apud du frfsne. in Lexico ad 
vocem hlotb v. blode , qvx Anglo - Srxonibus tur - 
mt r, cohors dicitur), fures nominamus ufqve ad 7 bo * 
mines : a 7 iiloth, id . eft cohortem vel fateUitcs 9 

Tifqve ad 35. deinceps iiere, id ejl cxcercitus. Vo- 
cem hanc Anglofaxonicam leod , borealibus etiam in 
lifu olim fuilfe, monftrat tum leodbifcup, qvod no- 
men apud Snorronem in Heimskringla Epifcopuin 
provincialem f. fuftraganeum , metropolitano f. Ar- 
cliiepifcopo conrradiftin&um denotat; tum Scalda 
inedita, cujus autor voces leod , Jydtir , et populum 
et fervos fignificare docet, et pono XII milites» 
togleody C. autem et fupra ber , i. e. exercitum ap- 
pellat. Qui locus omnes vocis leod , notiones a Celeb. 
Schiitzc allatas, nempe qvod leod 1. populum 2 »f er ~ 
vos* 3. certum militum numerum fcil. a 7 nd 35 • 



13 




(in qvo efl XII.) nutori Scalda cognitum fuifle 
fatis oftendit. Scalda porro milites in genere lio- 
t tar vocat; lionar vero et liodnr eandem efle vocem 
• credo, qvomodb mudur * t munur , o;, et alia, pro» 
mifcue apud antiqvos fcribi (olent ; unde lionar mi- 
lites a iaepius jam di&o anglofaxonico leod deri- 
vandum non dubito. 

6) vld. Libr. cit. §. VI. 7) vid. Libr. cit. §. VII. 
8) Etymologiam, doSos tepe viros in vertiginem egi fle» 
vel ipfe fiio exemplo monflrat VoJJius , dum vel AU 
pes ab AI op , plane farfum , vel Danos a Wodan % 
• qvod idem ac Odiri y denominatos putat. De Or* 
et Prugr. Idol. Libr . 1. Cap. 3 6 et 37. Nec 

t 

‘ Sphingis amigmatibus par fuifle videtur Barthius , 
qvi Wodanum ab ebrietate Vuldanum diclum exifti- 
niar. Advcrf. Libr , 59 c. 9, 



§. v. 

\ 

Illa fere funt, qva? de Hluclana dea in 
medium protulit Vir AmplilTimus, cujus 
laudibus tantum abeft me qvicqvam detrac- 
tum velle, ut fuis eum partibus impigre' nec 
infeliciter fundum ingenue fatear, Q vando- 
qvidem enim , qveenam fuerit dea Hladana , 
non aliunde qvam ex nominis fignificatione 
elici polle fibi perfvafit i) , nihil certe omi- 
qvae a viro erudito qvidem, fed ab om- 
nibus, qv» huc faciunt, monumentis et fub- 

fidiis 



14 *€§l§§gl|s>* 

fidiis, qva mythologicis qva hifforicis , defti- 
tuto, et in dolofo etymologiarum labyrin- 
tho Hludanam indagare coacto , poAulari ju- 
re poffunt. Si igitur rem acu vir doctus non 
tetigit, id non fute culpa;, fed fubfidiorum 
inopia; imputandum ceqvus qvicunqve judi- 
cabit. 

i) vid. §. XV. 1 

§• VI. 

* 

Non is ego fum , qvi me viris dodifli- 
mis, qvibus hadenus ignota fuit dea Hhida- 
na, acutius cernere putem ; ad mythologica 
autem veterum Borealium penetralia, ubi non 
Septentrionis folum noftri , fed et Germaniae 
qvoqve prifca delitefcunt numina, mihi for- 
te facilior qvam illis patuit aditus, cum huc 
fpedantia majorum monumenta , vel plera- 
qve vel optima, lucem publicam nondum ad- 
fpexerint. Qvoniam igitur in ejusmodi re- 
bus cuivis libere fendendi relinqvitur arbi- 
trium, mea jam de hoc Germanorum genti- 
lium numine cogitata palam exponere mihi 

nec erit fraudi , nec ultra differendum. Ni- 

mirum. 



15 

mirum , ut ego qvidem opinor , dea Hlu- 
dana eadem efi qvae Terra , adeoqve non 
Topicum , fed Princeps olim Germania Nu- 
men. Cur ita crediderim , nili qvid te de- 
tinet, audi. 

§. VII* 

Huc fpeftantia majorum monumenta 
dum memoro, Eddam intelligo utramqve. 
Harum antiqvior illa eft, qvae Samundiana. 
Vulgo vocatur, cujus duae tantum Odae jam 
dudum, tertia ante paucos hos annos typis 

I 

Vulgatae funt; integri autem voluminis edi- 
tionem fauftis jam ominibus propediem pro- 
dituram harum rerum cupidis gratulari poflii- 
mus. — Illam vero my thologiae borealis collec- 
tionem profundillimae antiqvitatis reliqvias, 
qvanumvis laceras, perturbatas et inter fe 
confufas continere, viris eruditiftimis jam 
pridem obfervatum. — Altera junior eft, qvae 
ab hiftoriae Norvegicae, qvae Heimskringla. 
dicitur, luculentiftimo autore Snorrio 'Stur- 
07220 , j Edda Snorriana dicitur. Haec duas 
partes comple&itur, qvarum prior mytholo- 

B gica, 



i 




gica, a P.. J. Refenio edita, qvas et pecu- 
liari nomine Snorii Edda appellari folet, 
eoqvod ejus autor fit Snorrins ; pofterior 

9 » 

veterum poeticen continet, et inde Skal - 
da nominatur, nondum publici juris fa&a. 
Skaldam ab Eddis alii diftingvunt , qvod 
utiqve non magni intereft. Samundiana illa ’ r 
deorum et heroum genus , fadla, imo interi- 
tum exponit, ligato qvidem fed peryetufto 
dicendi genere, qvte ob voces obfoletas 
et res myfticas ac allegoricas, qvibus ple- 
na eft, tanta qvibusdam in locis obfcu- 
ritate laborat , ut harum rerum peritifll- 

^ 9 

mis vix , ac ne vix qvidem fuperabile 
faceflat negotium, totius tamen mytholo- 
gite, ne dicam atitiq villimte , qvte fuper- 

eft, hiftoria; borealis ultimus fons et ori- 

\ 

go merito dicenda. Hanc Sturlcefonius in 
fabulas digeilit, ftylo foluto et perfpicuo >' < 

confcriptas, eo haud dubie confilio, ut 
carmina veterum et facilius intelligere, et 
imitari felicius juniores pollent poette; un- 
de antiqvioris Eddce carmina Snorrii jam 

tum setate fubobfcura videri coepifle, fiqvis 

con- 



I 



"*sii|$§i 5 * : 17 

concluferit , non pervicacius refragabor. 
Skalda .deniqve, five Snorrio, five ejus ex 
fratre nepotibus Sturla vel Olafo 1 ), feu 

aliis tribuenda fit, nunc non inqviro, Sa- 

$ * 

viiMidianam et Snorrianam mythologiarn ad 
certas poetices regulas redigit et revocat; 

^ qvos canones non didtis modo Eddis fu- 
perftruit , fed et aliorum , qvi- tum principes 
cluebant, poetarum exemplis et autfioritate 
firmat et illuftrat. Illud vero de Skalda hac 
obfervari meretur, qvod deorum aearum- 
qve nomina et appellationes, ut alia ta- 
ceam, in illa paflim occurrant, qvorum 
fundamentum et ratio in Snorrianis fabulis, 

et collectione carminum Samundiana fru- 

^ • 

> . fira qvaeruntur; qvie fatis arguunt, tum 
Snorrii opus mythologicum minime per- 
fectum aut abfolutum fuifle , tum mytho- 
« logica veterum carmina omnia vel nun- 
qvam collegifle S&tnnndum Oddenfcm , vel, 
fi collegerit, multa dudum deperdita aeta- 
tem non tulifle. Yerum utcunqve res ifta 
fe habet, Edda htec utraqve e.t Skalda 
Terram deam, qvam prifcos Germanos ' 

V 

B 2 in 






18 

in commune coluide poft Tacitum nemo 
dubitat, antiqvorum edam Borealium ali- 
qvando numen fuifle multis locis tefta- 
tur. Neqve hoc folum, fed majores no- 
flros Terram deam Hlodyn, f. Hlodin, 
(utroqve enim modo fcriptum reperitur), 
appellaffe, locis ex Eddis et Skalda ad- ' ' 
dudis, infra monftrabitur. Prifcam igitur 
hanc H/ody?2am borealem cum germanica 
recentius inventa dea Hludana unam ean- 
demqve efle, ut crederem dicta Eddarum 
et Skalda loca me induxere; tantaqve hxc 
opinio veritatis fpecie mihi fe hactenus 
commendavit, ut huic qvalicunqve ferip- 
doni argumentum fufFecerit. 

i) Qvi de Eddarum et Skalda? outoribus, nempe Sa - 
inunda , Snorrio , Sturla et Olafo , qvi ob eruditio- 
nem patriae et sevi fui lumina dici merentur,- nofcere*. 
plura cupit, confulat velim Heimskringla T. L Pr<c- 
fat . Et Finni Johann&i Hiftor . Ecclcf. Isi audiit ) * 

Touu L Per . IL Secl, E Cap. IL §. n. i5* 

% 

19* 2 Q > 

$. VIII. 

Sed prtemetuo, ne ad Edda nomen 

perhorrefeat ledor et naribus utatur. Au- 
dire 1 . 




dire mihi videor non fine ftoma.cho ob- 
murmurantem: A tetra illa gerrarum far- 
ragine fua numina Germania mutuabitur, 
fcilicet! Ad hypogea borealia et colos 
aniles, qvibus aptior, Edda redito, nec 
veteri Germani* deos deasqve mittito, 
qvos auguftiores Roma propior, Hellas 
vel Thracia dare potuiflent, fi exoticis 
fuillet opus ! 

Ut matrona meretrici difpar erit atqve 

Discolor, alba nigra; diftat Hludana Hlo- 

dwce ! 

Verum ehodum fodes! Pacem et diludia 
poscit Edda- noftra; et molliores deinceps 
aditus nacta minus forte displicebit. In- 
terim Theffialida illam cum Hannemanno 
r) credere noli. .Et fi fatidica fuerit, om- 
nibus, qvicqvid unqvam Sibyllarum fuit, 
ntiqye praeferenda eft: reliqvis certe vi- 
Vacior carmina foliis non mandavit, ven- 
torum flabris diflipanda. Sed, ut abfint 
j°ci etiam liberales, prifcos deos nec bo- 
re ales nec germanicos Edda fecit aut com- 
menta eft, fed eorum qvalemcunqve me- 

B 3 mori- 



• I 

moriam atqve notitiam confervavit, et ferva- 
tam transmifit ad pofteros. Sane neqvis fu- 
fpicetur hos deos, et eddicas de iis relationes, 
aut in Islandia, qv» feculo poft Ch. n. lXno 
jam adultiore coepta eft habitari, effidas 
efle, aut ex Samundi Oddenfis, qvi Ao. 
MLVI natus eft, aut ex Snorrii Sturlafonii , 
qvi Ao. MCCXLI deceffit, cerebro fluxifle, 
eos.qvtefo autores confulat, qvi ex fcriptis 
extra Septentrionem contignatis, et his du- 
umviris longe a.ntiqvioribus abunde pro- 
batum dederunt, Eddis memorata numina 
in Germania paflim, in infulis Britannicis, 
in Mofcovia, Dania, Svecia et Norvegia 
iis temporibus culta fuiffe , qvibus feptentri- 
onis htcc infula, Iflandiam puto, non homi- 
nes, nedum literatos aut mythologiarum 
autores habuit. Itaqve, qvodti Vandali et 
Longobardi , gens germanica Straboni et Ta- 
cito memorata, ante feculum VItum , qvo a 
Narfete evocati in Italiam defcenderunt, 
Odinum et Fream , qvodfi, inqvam, Saxo- 
nes , Svevi , LeUticii et alii 2) Germani» po- 
puli, Odinum , T horum- et Fream , tempori- 
bus 





21 

bus feculo IIXvo anterioribus , non tantum 
coluerunt, verum etiam iisdem, qvibus in 
Eddis vocantur, nominibus appellarunt, qva 
fide et fronte Odini uxor et Thori mater Hlo- 
dyna , mariti et filii veneratoribus Germanis 
olim incognita flatui , et, qvippe cujus noti- 
tia in Eddis et Skalda tantum fupereft, ideo 
• poenitenda et ad ignobilium ac mere fidlitio- 
rum numinum cladem deprimenda dici pos- 
fit, non video;, cum tamen contrarium Hlu - 
danx Germanorum dea? inferiptio Clivenjis 3) 
vel fola demonflret. 

i) Hemskr. T. I. Prafat. png. X. edit. Hafn. 

3) vid. P. F. Suum om Odi n , og den Hednifkc Gu - 
delare I. Bog. L Cap t §. XV , XVI. et II. B. I. 
C. §. X- 

3) vid. celeb. Sclnitze lupio laudat. Excrcit de Deu 
ffludana. $. II. 

§. IX. 

Crediderim tot ipfius Germania? numi- 
nibus feqveftris, Odi no nempe, Thoro, Frig - 
ga , Frejo et Freja , qvos , licet eddica nu- 
mina, a nobiliflimis et antiqvidimis Germa- 
nia populis culta fuifle, indubiis feriptorum 

B 4 tefti- 



V 



11 




teflimoniis a viris eruditiffimis demonftra- 
tum eff i), in gratiam cum ledtore Eddas nos- 
tras rediifle. Qvominus porro Hlodynce ed- 
dicce officiat, et venerando eam Germano- 
rum deorum concilio prohibeat praxoncep- 
tus et nimis forte fuperpiliofus Eddarum con- 
temtus, unicum afferam exemplum; qvo con- 
flet Eddce y faltem antiqvioris , ubi de prifcis 
Germanice diis agitur, audloritatem non us- 
qveqvaqve fperni aut vilipendi debere. Ex 
Alcuino , fcriptore Ao. Ch. ccmiv morruo, 
et alio anonymo , qvi vitam Saucii Ludgeri , 
Ao. c.cmix mortui, moiiffravit lUuftriJJimus 
Suhmius, Vir in Hifloria et Antiqvitatibus 
patriis fuo merito princeps, Saxones anti- 
qvos deum coluifle, diclum Fofete, a qvo 
Saxonum olim , nunc Danorum infula , qvte 
Adamo Bremenji Farria 2) vocatur, hodieqve 
Heiligland , i. e. terra f an Ei a , nomen traxe- 
rit, eoqvod infula illa huic deo olim facra 
fuerit, et templum dei habuerit, qvod Ao, 
ccmlxvi in monaflerium converfum. Saxo- 
num hunc deum, qvem memorant fcriptores, 
Eddarum noftraruni autoribus Scemuudo et 

Suor- 



I 



' 23 

Snorrio 111 integris feculis antiqviores, ni- 
hil aliud efle, qvam eddicum numen Forfete , 
Falderi nempe ex Nanna filium ,• cujus Edda 
Snorr.fab. xvi. Edda vero Scemund. in Carm. 
Grimiiistndl Jlr. xv. meminit, tanta veritatis, 
qvantam id genus res capere poflunt, fpecie 
concludit Vir lllujlnffimus. Hunc vero deum 
fingere, aut aliis gratis obtrudere Iflandorum 
Edda non potuere, utpote ipfo deo longe 
juniores; ejusdem tamen reftituerunt notiti- 
am, qvem autorum ignorantia nunc in Fo- 
flium , nunc in Odimini , nunc, fexu qvoqve 
mutato, in Veflam converterat, et nefcio 

I | 

qvam mifello numini inductura tandem for- 
mam fuiflet, nifi ulteriorem metamorphofin 
Edda ftitiflent. Qvte omnia in laudatifiimi 
autoris incomparabili de Diis For e ai ibus 
opere planius videri poflunt 3). 

1) Illuftriff. Suhmii Lihr. fupra cit. cit. item. II 

Bog II. Cap. §. I. et III. Bog II. Cap. §. II, 
III et V. nec non Falckenst. Antiqvitat . Kord - 
gnv. I. Theil. III. Cap. §. XIV. et XV. 

2) Ad, BremejiJts Farria , fi nomen refpicias, infula? Focr 
fimilior videtur, qvam infulae Hclgcland , fed prop. 
ter fitum atift vix efle poteit, qvam Helgeland ♦ 

3 ) vid. Libr . cit. II. Bog . II. Cap. $. VL 

B 5 §• X. 



\ 



24 




'§. X. 

Ut autem ad Hlodynam redeamus, in- 
ftitufi rationibus optime confulturi nobis vi- 
demur , fi primum Terram a Borealibus nu- 
minis loco habitam, deinde hanc ipfam 
Hlodynam a veteribus olim dictam fuifle 

monfiraverimus; et illinc porro probatum 

* 

dederimus, Borealium Hlodynam , cum Ger- 
manorum Hlndana idem fuifle numen, at- 
qve adeo Hludanam f. Hlodynam nihil aliud 
efle, qvam Terram deam, a temporibus in- 
de remotiflimis Borealibus a;qve ac Germa- 
nis cultam» Qvibus perfundi, de nominis 
Hlodynce f. Hludana origine et fignificatu, 
qvte tempus et res permiferint, commenta- 
bimur’ 

$. XI. 

Qvoniam igitur ad Eddarum et Skalda 

\ 

au&oritatem fupra i) provocavimus, tem- 
pus jam eft, ut qvalem illa: Hlodynce dea: 
notitiam fufpeditent, difpiciatur. Ita vero 
Fdda Snorriana 2). ” Kona (Sdins var Frigg 

Fiorgvins dottir X. e. Uxor Odini erat Frig- 

* rra 



ga Fibrgvini filia.” Et paulo poli: ’’ jbrdin 
var dottir hans , oc Kona lians , af henni gibr- 
a i Kami hinn firfta funin , 'pat er Afa Por. i» 
e. Terra erat filia ejus et uxor , ex qva procre- 
avit primum filium , nempe Afa - Thorum ( Tho- 
rum Afieum).” Alio deinde loco, poltqvam 
deas lingulas Afa as enumeravit et defcripfit, 
lieec verba fubjungit 3). n Jord modir Pors, 
oc findar modir V ala , erv taldar med Afynivm 
i. e. Terra mater Thori , et Rinda mater V alii 
deabus Afceis annumerantur Hax Eddcs 
Snorriance loca fatis oftendunt, tum qvod 
Terra inter deas Borealium locum qvon- 
dam habuerit, principisqve dei Odini et filia 
et conjux fuerit credita, tum qvod, etli Frig - 
ga primaria Odini uxor dida fit, prima ta- 
men ejus conjux habita fuerit Terra , primi 
qvippe Odini filii , nempe Thori , mater. 

1) vid. §. VII. 2) vid. Fab. VII, 

3 ) vid. Fab. XXXI. 

§. XII. 

Anteqvam longius progrediamur, non 
abs re erit nonnulla, qvJe eddicum Odinum, 



numen 



26 




numen certe' aenigmaticum , ejuSqVe uxores, 
Friggam et Terram fpectant , monuifle. Sci- 
endum igitur fub Odini nomine triplicem 
majores Deum coluifle; nempe i. Verum 
Deuvty ii. Solem v. Ignem, et ni. hominem. Pri- 
mus ille verus Deus, Edda Snorrii docente i), 
eft rerum omnium conditor , gubernator et domi- 
nus r, anima humana, qvce et ipfa immortalis, crea- 

* # / 

tor, bonorum hominum poft fata remunerator, 

et /// alorum punitor , ante' creatum coelum et ter- 

% 

ram inter Hrimthussos verfatus. Hanc primi 
Dei notiooem, qvee in Edda Snorr. Fab. Ilda 
et IHtia totidem fere verbis habetur , et cui 
parum falfi , fecis vero idololatricee, feqvi- 
oribus annis enate, nihil admixtum video, 
Religionis majorum Patriarchalis et Japheticce 
reliqvias non immerito [dixeris. Circa qvte 
feqventia velim obferves. 

I. Veri Dei nomen Adon f. Adonai in 
nomine Odin apud qvosdam Japheti po /to- 
ros, qvi nempe in loca mundi borealiapro- 
gepiem fparfere , ab ultima inde andqvitate 
confer^atum , non magis miror, qvam qvod 
alterum Jehova in antiqvo.GiteCorum et La- 
tinorum 



tinorum Jao et Jove fuperfit 2), qvod nemo 
mythologias gentium paulo penitius rimatus, 
temere negaverit. 

II. Utntm verum Deum veteres primo 
credidilfe, et nomen Alfadir , i. e. Omnipa- 
rens f. Pantopater , et nominis explicatio ed- 
dica fatis docet, cum reliqvorum omnium 
deorum fupremus atqve antiqviflimus , et re- 
rum omnium creator exprefle dicatur. 

% 

III. Utrum unum hunc Deum, fimul 
trinum crediderint veteres Japheti . pofleri/ 
idqve ex eddico illo trino, et ternis foliis 
infidente Deo , cui tria nomina Har Altus, 
JafnhAr JEqve altus , et Pridi Tertius , 
Edda tribuit, utrum, inqvam, hinc Trinitas 
unius Dei majoribus credita et cognita evinci 
polfit, dubitari prudentius qvam negari exis- 
timo. Rem per fe parum vero fimilem id 
efle fateor. Notari tamen meretur,* Snorri- 

ut hominem Chriftianum , htec majorum 
de Deo opinionibus non affinxille, qvod et 
cum fide viri non confiftit, et aperte falfum 
efle aliunde monftrari poteft. Nam in anti- 
qviflimo Edda Samundiana Carmine, Grim - 

nismdl 




nismal , fingula et eadem ha:c tria nomina 
fibi tribuit Odinus: nempe ftr. xlv. Pridi et 
Hdr , ftr. vero xlviii. Jafuhdr, fe appel- 
lat. Alia vero efl qvteftio, qvam non- 
dum qvoqve decidere volo, utrum fcil. 
Hdr Jafuhdr et Id r i di, cum Bori filiis, 
qvos Edda Snorrii , Fab. v. Qdin Vili et 
Ve, Edda vero Samundi, in Carmine Vo- 
lufpd, Odin Hanir et Lodur , nominat , iidem 
fuit habendi» lfte faltem Eddarum circa 
Bori filiorum nomina diflenfus, indicio 

I 7 » 

eft, veterum de his hominis formatoribus 
traditiones, eo, qvo fcripta? funt Edda , 
tempore jamtum variafle. Sunt deniqve, 
qvi Hdr Jafnluir et Pridi , fi ve trinum 
Deum, five tres deos, feu tria tantum ejus- 
dem Dei nomina fignificent, tres illos Sep- 
tentrionis deos principes, nempe Qdinum , 
Thorum et Frejum indigitare credunt, qvo- 
rum fententire id vel maxime adverfari 
videtur, qvod nomina, Hdr Jafuhdr et 
Pridi , in utraqve Edda et Skalda, uti et 
in veterum , qva: fuperfunt carminibus , foli 
femper Odino, nunqvam autem Thoro, 

reli- 




29 

reliqvis diis tribuantur. Contrarium exemp- 
lum fi monftrari potuerit, facile diflenti- 
entibus concedam. 

IV. Obfervatu qvoqve dignum ell, 
Eddam Snorr. Fab. III, referre. Omnipa- 
rentem illum Deum, anteqvam exftitiflet 
coelum et terra, inter Hrimthussos verfa- 
tum fuifle. Si per hos HrmthuJJos, intel- 
ligas aliorum Ethnicorum Chaos antemun- 
danum, five materiam mundi chaoticam, 
patet majores noftros credidiffe, mundum 
q.videm a Deo formatum, fed non ex ni- 
hilo productum ; qvar opinio mythologis 
et philofophis ethnicis familiaris fuit et 
communis, qvos, nili fallor, omnes mun- 
di creatio ex nihilo latuit 3). Eorum au- 
tem fententia , qvi Hrimthujfbs hoc Eddce 
loco volunt efTe homines antediluvianos , 
mihi qvidem vero minus fimilis videtur. 

I) Verba Edda Snorriana , jam dudum typis vulgatae, 
huc trans fc libere non opus eft. Satis illa fuperqve 
monftrant, ipfam qvoqve Eddam, qvse idololatria bore- 
alis liber qvafi fymbolicus haberi meretur, docere, an- 
tiqvillimnin majorum noftrorum gentilium religio- 
nem minime fuifle idololatricam , ied Omiii]iaren+ 

tcm 



30 

tetn, Edda dcfcriptum, verum efle Deum, cum Bo- 
ri filio, et reliqvis, qvi illi fuffecfi funt, Odinis 
minime confundendum. Qvce qvidem opinio, a ma- 
• joribus transmifla, vel in IpiffifUma fuperfliiionis 
caligine, fld introducta? ufqve Religionis Chriftians 
initia, inter Boreaies exftirpari penitus nunqvam po. 
tuit. De his plura vid. in Illufirijf. Suhmii fupra 
laudato opere I. Bog. I. Cap , §. IIL et Bartholini . 
Antiqv . Dan. Libr . I. Cap. VI, — 

2 ) Haec deorum gentilium nomina a tetragrammato Ju- 
daeorum Jehova originem traxifle , docet memora- 
bile Apollinis Clarii Oraculum apud Macrobium , 
L. I. Sat . Cap. XVIII. ubi confulentibus refporidit 
Apollo: omnium fuprcmum Deum cjfe Jao, hieme 
quidem Plutonem , et Jovem vere incipiente , er Solem 
icfiate , autumno autem fefiivum Jao dicendum vid. 

. Vojf. de Oiv et Progr . Idololatr . L. II, Cap. XIV. 

3 ) Creationem ex nihilo ignorafle omnes veterum the- 
ogonias, imo philofophos gentiles, nemo temere 
negaverit; qvod evidenti cft argumento, hoc dog- 
ma foli revelationi divina? deberi. Ceterum iEgyp- 
tiorum , Phoenicum ct Graecorum theogonias qvod 
attinet, vid. Bruckeri Hijl . Crit. Philofoph . P. 
11 L. L $. XXVII. 

4 

§. XIII. 

Qvod aliis gentibus, id majoribus qvo- 
qve noftris accidit, ut fcilicet veri Dei cul- 
tum et venerationem ad mundi partes majo- 
res et elementa fenfim transtulerint. Hinc 

14 1 i 

Omni • 



¥ 



‘Wslitlll?*: 31 

«* ^ 

Omniparentis Dei obliti, Solam , Lunam , Ter* 
ram et alia coeperunt adorare, Antiqviffi- 
mura hoc idololatria; genus et polytheismi 
origo in totum qvondam terrarum orbem 
imperium exercuifle videtur. Solem iaituc 
f- Ignem, ut princeps hac a;tate numen, Gm* 

* r niparentis Odini nomine et cultu dignati funt 
boreales. Terram fub Hlodyna , Fiorgynce et 
forte aliis nominibus coluere. Lunam, qvam 
in progignendis tam terra; germinibus, qvam 
hominibus et reliqvis animantibus, occultas 
crediderunt habere vires, a foecunditate 
Frejum et Frejam nominarunt 1) ; eo qvi- 
dem fimiles Grcecis et Romanis , qvi Lunant 

1 f- Dianam parturientium deam fecere. Jam- 

* « 

qve ex Odini cum Hlodyna eonnubio, hoc 
cft , ex Solis et Terree commercio , Thorum t 
i. e. Fulminis deum ortum dixerunt, eoqvod 
) 1 calorem folis et vapores terra; fulminis cau- 
fas exiftimarent. Famofusenim Thori, bo- 
rcalium Jovis fulminantis, malleus Miollnir, 
laxa rupesqve et qva;vis obvia contundens 
et penetrans , qvid qva;fo aliud eft , qvam 
fifti nefcia fulminis efficacia, Jotnis et Troi- 

C lis 



lis, i. e. non immaniflimis folum homini- 
bus, fed et ipfis qvoqve daemonibus et geniis 
terribilis 2) ? 

• * 

z) De hoc myfHco Borealium cultu, qvo Sol. Odinut > 
Fulminis vis T Lorus , Luna , foqcunditatis numen, 
Frejus et Freja, crediti funt, qvse apud alios Ipar- 
fa., lumino, qva folet, eruditione collegit, et hinc 4 
nobis omnium inftar erit Illuftriff. Suhmius, Libr» 
cit. L B. 1. C. §. VI et II. B. I. Cap. §. L 
feqq» item II. B. II. C. §. I. et III. B. II. C. 

§. V. . 

2 ) Eddicus ille Thori malleus Miollnir , Jotnorum Trol- 
lorumqve terror, haud dubie originem dedit prifco 
illi in lingva Danica ndagio: ^ovfren iffe til/ 

fcle\> 33evt>cn fulfr af Srolbe* 

§. XIV. 

Tandem naturales iftos deos homi- 
num cultus excepit. Ut enim qvis vel po- 
tentia et tyrrannide formidatus 1), vel prop- 
ter infignia fa&a et beneficia dile&us 2) , vel * 
occultiori fcientia et calliditate mirabilis fuit 
3) , deus vel vivus vel mortuus haberi coe- 
pit. Tales Odinos vel tres, vel forte plures, 
majores noflri habuere. Qvin autem homi- 
nes fuerint, qvifub Odini , Thori , Frejiqv: 

nomi- 




.Hominibus in Septentrione olim culti funt, 
qvicunqve , prteter Eddas, Saxonis et Snor- 
rii fcripta legerit, dubitare non poterit. Tam 
callide vero rationes Tuas inftituerunt 'illi ho- 
mines, qvi vel libi ipfis vel aliis divinum 
honorem arrogarunt, ut priores deos , cum 
praTentibus eosdem effe, et humana forma 
inter homines verfari, rudi plebecula; perfva- 
dere niterentur. Hinc antiqviorum deo- 
rnm nomina vel. novis impofuerunt, vel fi 
viderent hoc minus habiturum fidei,, novo 
deorum collegio priores immifcuerunt; unde 
fattum , ut Sol et Terra in Edda Snorrii de- 
abus qvidem annumerentur, fed, ut videtur, 
minoribus 3). Hcec triplicis Odini obfer- 
vata, et in eodem Odino homine confufa di- 
Verfitas qvibusdam, qvte in mythologia ed- 
dica obfcuriora, imo pugnantia videntur, 
haud modicam affundit lucem. Scilicet, 
Terra Odini et filia et conjnx in Edda vocatur: 
nimirum antiqviffimi Omniparentis Odini filia 
^vodammodo dici potuit, a qvo qvippe cum 
reliqyis omnibus rebus creata et efformata 
dedebatur 4); medii autem Odini , nempe So- 

C a lis 







“t 



V 



lis conjux , Thoriqve mater e(t habita , ob ra- 
tiones §. XIII. allatas. Ubi vero priorum 
Qdinorum nomen cultusqve ad hominem de- 
fcenderat, Odi ni jam hominis uxor Frigga , 
et ipfa homo, in dearum confeflu primas 
obtinuit, Terra, ut dea vetuftior et obfoleta, 
fimul cum Sole et Luna, deorum qvidem 
concilio non penitus exclufa, ultimum ta- 
men locum occupare coadta eft; auditqve 
jam Odini dei non legitima amplius uxor, 
fed vel fecundaria conjux, vel pellex qvafi 
fortuita. Fatum haud abfimile expertam no- 
vimus Latonam, qv«, fi Juno non tam impe- 
riofa*et Zelotypa fuifiet, certe ut Apollinis 
et Diana mater , Jovis non concubina , fed 
uxor dici coliqve meruiflet. 



l) Horfum pertinet illud Petronii: Primus in orbe df 
os fecit timor » • ,. ; 



a)sHuc illud Horatii referas : 

Romulus et Liber pater, et cum C ajtore Pollux , 
Pojt ingentia facta deorum in templa reeepti. 



3) Abftrufiorum artium cognitione et artuta vafritie Bo- 

rtales circum ve ni fle, atqve divinitatis opinionem et 

cultum non modo captofie, fed et obtinuifle Odi- 

mm hominem , tertis ert Saxo* Hijl . Dan • C. L P* 

12 * 



12. 13* ct Snorrius. Hcitnskr « T. LYnglingaSa • 

ga c. jl n. « m 

\ 

4) vxJ. XII. 

' 

X .* ‘ 

§• XV. 

, r Qvod Terra , Odini conjux Thoriqve 

mater , Borealium dea fuerit, ex Snorrii Ed- 
da fupra probavimus i). Eandem porro mys- 
tico nomine FLlodynam dictam oliiri fui fle, 
ex Skalda , Edda ' Samundi et plurimis vete- 
rum poetarum carminibus adeo conflat, ut 

4 

tmum alterumqve locum attulifle fufficiat. 
Ita vero Skalda z) in appellationibus Terree poe- 
ticis: Jdrdfcal kalia Hlodyn, Fiorgyn , KioUim 
etc. — brttdi Odins, modur Pow, dottur Onars 
(«/. Onakrs ), eliu Friggar Rindar oc Gunn- 
j ladar , fvaru Sifiar , dottur Ndttar , Syjiur 
A.uds oc Dags. 01 Terra dicenda eft Hlodyna, 
Fiorgyn a , KioUuna , etc. item: Odini conjux, 
i . Thori mater , Onari (al. Onacri ) filia , Frig- 
gee Rinda et Qunladce pellex (couxor ) , •$?/<£ 
focrus 3), Nollis filia , (c: DzVzf f. P/#« 

tonis') foror 4). Singulas has Hlody- 

' T ‘ ' • 

f. Terra de<e appellationes poetarum auc- 

C 3 tori - 



toritate et exemplis autor Ska/da fuffulcit. 
Hic Skalda magnum theogonia: borealis , qvo 
utraqve Edda laborat, defe&um fupplet, et 
dum Hlodynam et Terram idem numen efle 
palam docet, Hlodyna porro reflituit, non 
maritum modo Odinum et filium Thorum , fed 
parentes qvoqve , fcilicet patrem (Tuarum V. 
Onacrum 4) , et matrem NoSlem, imo fratres, 
Ditem f. Plutonem et Diem 5). Genus fane 
lepidum et Hladana dea: non inficiandum! 
Hlodyna igitur et Terra duo funt unius de® 
nomina, hoc nempe qvotidianum et popu-» 
lare , illud myfticum et mythicum , qvem-* 
admodum Terram iEgyptii, Graci, Latini 
Ifidem j Cybelen , Rheam, Veftam , Opem efi 
aliis nominibus myfticis appellarunt» 

i) vid. XI. 

2} Hujus Cod, Membraneus Legati Magn&ani iu fok 
No. 242, praeter alios chartaceos, mihi nunc eft 
ad manus. 

% 

3) Frigga , Rinda et Gunlada , fecundum Eddas> Odi * 
ni fuere conjuges, hinc Hlodyna earum pellex dici 
potuit. Porro Sifa Thori fuit uxor, hujus adeo- 
Cjve fo:rus fuit Hlodyna . Cum autem condet Si* 
fam a Germanis gentilibus oliin cultam fuiffe , qvid 
mirum, fi cum nuru focrus Hlodyna f. Hludana 
Germanorum qvoqve dea fuerit. De Sifa Germ. 



/ 



7 / 



1 ^ 



37 

dea vid. La Mytbologie les F abies , par Banier. T. F. 

X/. VII . C. XT. et Falckenfl • Anttqv . Nordgav. I. 

Th. III. Cnp. £. XVI. 

4 ) Onarum hunc, Noctis maritum, fomnum ex graecft 
lingva interpretatur Gudmundus Andrea in «or. 

Carm. Volufp ♦ Str* 55. Nec mihi antemundanum - 
Noftis et Somni connubium , aut per fc abfurdum, 
aut theogonia eddica indignum videtur. PraTertim 
cum Somnum et Somnia inter Deos allegoricos et 
phyficos a Graecis et Romanis relatos efle conftet. Ce- 
terum, cum in antiqviffima Thraciae et Graecia? theogo- 
nia Orphica ex ovo mirifico, qvod ab iEthere et Chao 
produ&um, No£le excludente orta dicatur Terra, 
Onarum hunc, Terrae patrem eddicum, cum Orphi- 
co iEthere et Chao potius conferendum crediderim, 
qvandoqvidem de Noftc, Tense matre, borcalis et 
Orphica mythologia conlentiunt. vid. Bruckeri Hifl. 
Criu Philo/. P. II. L. I. Cap. I. *§. XVI. Pote- 
rit qvoqve per Onarum ipfe Odinus inteliigi, qvi ili 
Edda Snorr . Terra: pater dicitur, v. §. XI. 

5) Si Audur , Terra frater eddicus, pro Dite f. Flu* 
tone , uti videtur, fumendus eft, theogoniae eddi- 
ca: cutn Heflodea eatenus convenit; hxc enim Ter- 
ram et Tartarum ex eodem principio prognatos 
ftatuit, Ver/ 116 ad 120. Ille qvoqve inter du- 
as has theogonias confenfus notari meretur, qvod 
utraq vt Diem Noctis faciat filium, vid. Hesiod. The - 
og . V. 124. 



§. xvr. 

Jam porro ex Edda Scemundi et aliis 've- 
terum poetarum carminibus paucis monftra- 

C 4 bimus 



bimus, Terram et Hlodynam eandem fuifleBo- 
realium deam. In Eddie Scemimd. Carmine, 
tjvod Loka - Setina ( Convicium Lokianum) dici 
folet, Lokiits Thorum vocat Jardar bur , i. e. 
Terra filium i). In antiqviffimo autem, et 
argumenti reconditi pleno, ejusdem Edda 
Sam. Carmine, Volufpd , ubi Ragnarockr. i. e. 
deorum et natura; interitus defcribitur, idem 
Thorus Hledynce filius appellatur: 

I 

I / • 

pa kcmr inn meer i h.i, Tum venit illujiris 



maugr Hlodyniar 
gengr 6dins fonr 
vid ulf vega. 
drepr hann af modi 
midgards veor 2 ). 
muno halir allir 
helveg rydia. 
gengr fet mu 
Fiorgyniar burr 
neppr fra nadri 
mds oqvidnoin. 



Filius Hlodynce ; 

Prodit Odini proles 
Cum lupo pugnatum . 
Pofternit animofe 
Midgcirdicnm monjlrum 
Homines (tum) omnes 
Lethi viam calcabunt ; 
Graditur pajjiis novem 
Fidrgijncs natus , 

Male mul&atur ab hydro * 
Damna (dare) non timido > 
vel Calumniae (f. odii de« 
orum) fccuro. 

Hic Thorus non folum Odini, fed et Hlody- 
ncc et Fiorgyna illius vocatur j qvod eviden- 
ter 



1 



1 



ter docet, Terram Thori matrem et H/ody- 
nam et Fiorgynam appellari fyetam. Apud 
Snorrium in Heimskringla Eyvindus Skaldafpil- 
lir in duobus verfibus, qvibus regum Gun- 
hrfda filiorum parcimoniam notat, iisqve, 
r qvod thefauros terra conderent, exprobrat, 
Terram Thori matrem appellat 3). Vetus 
poeta, Volu-Steia, Terram qyoqve (apud 
autorem Skaldcp vocat Hlodynatn. Pluribus 
res notiflima hon eget exemplis. Aut igitur 
Thorus duas pluresye habuit matres, cujus rei 
et per fe abfonar, et Skaldce, qvx Terram 
altero nomine Hlodynam dici teftatur 4 ), re- 
pugnantis, nullum ufpiam reperitur vefiigi- 
Urn ’ aut J q v °d volumus, Hlodyna dea eadem 
• eft > qvx Terra, Borealibus ethnicis Odini 

Uxor Thorisqve mater olim credita. 

« * 

1) in -Edit, nova Hnfnieijt Str. LVIIU 

2) V ° x Veor - coniam ipfi Thoro in Eida S*m. fe. 
pius tribuitur, qvicqvid magnitudine et viribus im. 
mane et giganteum eft, fignificare videtur; monftrutn 

hlC reddidi > qvo finfii Polyphemus cyclops 

gigas, mmfirum horrendum , informe , iniens, 
Maroni dicitur * ' 



C s 



3) vid. 



3) vid. Heimskr . ed. Hafn . T. I. p. 167« 

4) vid. §. XK 

1 

§. XVII. 

Conflare igitur jam putamus, atqve ex 

• % 

Eddarum et Skaldce , nec non aliis teftimoniis 
fatis efle evi&um et clarum, Terram deam 
a prifcis Borealibus Hlodynam fuifle nomina- 
tam. Qvoniam igitur Odinum , ut fupremum 
deum, Thornm, ut princeps numen, et Thori 
praeterea uxorem Sifam i ) venerati funt gen- 
tiles Germani, qvin illius conjugem, illius 
matrem , et hujus focrum , Hlodynam iidem 
qvoqve Germani coluerint, vix poteft dubi- 
tari. Jovem enim Martemqve et Venerem 
qvisqvis coluit, Junonem qvoqve fufpexe- 
rit , oportet. Siqvidem porro Terram Ger- 
mani perinde ac Boreales pro [dea habue- 
runt 2), et hujus maritum Odinum, filium 
Thorum et nurum Sifam, iisdem, qvibus 
Boreales, appellarunt nominibus. Terree dea? 
nomen Borealibus ufitatum, nempe H/o^y- 

•nam. Germanos olim latuifle haudqvaqvam 

effc 




efl verifimile. Enimvero Hludanam , deam 
cacteroqvin incognitam, coluifle Germanos 
Clivenfi Infcriptione indubiam redditur. Et 
tanta infuper nominum , Hludance et Hlodimz 
f. H/odyna, (utroqve enim modo fcribifupra 
diximus 3), eft fimilitudo, ut ulteriorem hac de 
re ambigendi locum relinqvi ego qvidem 
non videam. Itaqve , omnibus ferio perpen- 
fis. Germanorum Hludanam et Borealium 
Hlodynam, unum idemqve efle 'nomen nu- 
menqve, li non certum, certo tamen proxi- 
mum nemini non vifum iri confidimus. 
Aut igitur valde fallor, aut haud poeniten- 
dos parentes, maritum, filium, nurum et 
fratres in Skalda et Eddis Hlu d ana Clivenjis in- 
venit, et inventis, nifi jam prae fenio deliret, 
anus dea lactabitur. 

1) De O ditio et T/joro , vid. §. II. twt. 2. De Sifa 3 
vid. XV. not . 3. 

2 ) Terram pro principis dei uxore, ut plurimos Afi* 
et Africa populos, ut Gnecos, inqvam, et Latino* 
taceam, praeter Germanos et Boreales, utrorumqve 
progenitores Scytlias olim habuiffe, teftis eft He- 
rodotus. .L. IV. C. 55. 

3 ) Vid. §. VII. 



§. XVIII. 



I 




§. XVIII* 



Huic opinioni tantilla nominis difilmi- 
litudo, ut idijiterum moneam , ne minimum 
qvidem incommodat, Qvemadmodum enim 
vocales literte non in diverfarum modo gen- 
tium lingvisj fed et in 'ejusdem lingvae dia- 
ledlis facillime variant, ita o et u in lingva 
germanica et danica, tam prisca qvam hodi- 
erna, in vicem fubflitui , fexcentis monfirari 
potefl: exemplis. Deus veteri Borealium lin- 
gva God , hodierna danica Gud , Germanica 
Gott , vocatur. Dani pedem Fod, angvem 
Om, qvietem Roe dicunt, qvce Germanis 
Fufs, Wurm , Ruhe appellantur* Nec ter- 
minationis qvalicunqve difcrimine qvic- 
qvam moveor ; nam ut taceam , videri potu- 
ifle Infcriptionis Clivenfis autori nomen Hlu- 

f 

dana , qvam Hlodyna, latinius fonare, qvam le- 
vis et parvi fit ifia diverfitas momenti, vel folas 
docent voces Wodan et Odin , qvas ejusdem 
dei idem efle nomen, omnes confentiunt. 

, §* XIX* ' 

Fore vero qvosdam exiftimo, qvi ob- 
jiciant Hhdynam eddicam numen efle mere 

poSti- 



43 

poeticum , qvod nufpiam forte , nifi in po£- 

% 

tarum cerebro et carminibus, cultum fuerit. 
Fateor eqvidem me nullibi, qvod memine- 
rim, in hiftoricis Borealium monumentis 
Hlodynce cultus veftigium reperifle, fed nec 
in iisdem forte invenies , Terram deam fuas 
in Septentrione aras et templa habuifle. 
Utramqve tamen inter deas Edda et S/calda 
referunt, idemqve numen efle teftantur i), 
Qvodfi autem Hlodynam eam ob caufam me- 
re fiditiam putas, qvod ejus memoria in ed- 
dicis et aliis poeticis monumentis tantum fu- 
perfit, qvodfi, inqvam, eam concludendi ra- 
tionem ubiqve tutam credideris, vereor ne 
antiqviffima lion modo regnorum boreali- 
um, fed et univerfalis mundi hiftoria fimul 
corruat, qvippecujus notitia prifcis poeta- 
rum carminibus tota fere debetur 2). Forfetio 
fuum in deorum concilio locum aflignant 
Edda i an vero, qvando et a qvibus cultus 
fuerit, de hoc non in Eddis tantum , fed et 
a pud Saxonem, Snarrium et reliqvos, ni fal- 
lor omnes hiftoria; borealls fcriptores anti- 
qvos, altum eft ftlentium. Numen tamen 






mere 



44 

^ w ^ % « 

mere eddicum f. poeticum non fuilfe,. cum 
a Frifonibus et Saxonibus cultum fit, ab ex- 
teris fcriptoribus jam didicimus 3). 

J) vid. $. XI. XV. et XVI. 

a) vid. Hcimskr. edit. Hafti. Prafat. pag. XII et feqq. 
3) vid. §. IX. 

/ \ • ’ 1 

XX. 

Hlodynam deam agnovifle Boreales Ed- 
da docet, coluifle Germanos monumentum 
Clivenfe teftatur. Nempe eo tempore , ad 
qvod hiftoria borealis aflurgit , deorum na- 
turalium cultus in Septentrione jam tum ob- 
folevit, ab anthropolatria Odiniana fenfim 
yidus et tandem ejedus foras. Innuunt ita- 
qve monumenta eddica Septentrionis deam 
aliqvando fuiffe Terram , fed Odino homine 
antiqviorem, cum in Eddis Odinianarum de- 
arum fyrma claudat, et magna: qvafi domus 
appendix habeatur 1). Terram vero deam 
agnovere et venerati 'funt Germani, faltem 
Taciti tempore 2) ; unde colligi poteft, Odini 
hominis cultum inter eos vel nondum invec- 
tum» vel minus altas egifle radices» Anti- 

qvffli- 



45 

qvi/Iimus apud Italos Terree cultus fuit, qvi 
multis ante Chrijium natum feculis 

TeUurem porco , Sylvamim la£le piabant 3). 
Hlodynam igitur f T errant fibi Thomtn 
hominem matrem aflumfifle haud eqvidem 
miror, cum hsec dea non gigantum modo, 
qvorum ille domitor , maximus ipfe gigas, 
fed et deorum genitrix cluat, et vel Homero 
magna parens , divum , ' Orpheo alma deum 
mater mater qv e virorum , Maroni alma 
mater , et Statio hominum divumpve aeter- 
na genitrix dicatur 4); cum, inqvam, eadem 
htec dea a Graecis et Romanis , a Phoenicibus, 
^Egyptiis, Scythis, aliisqve ab ultima inde 
antiqvitate culta fuerit 5). 

i) vid. §. XI. et XIV. 2) vid. §. II. not. 4. 

3) vid. Horat. j Epiflol, L. II. Ep. I. v 143. 

4) vid. Schutze Germ. Sacr. Getit , Exeic. III. III. 

5) vid. Voss. de Oiig. et Progr. Idol. L. II, P. II. a 
Cap. LI. ad Cap. LXIII. 

§. XXL’ 

Hlodynam f. Hludanam fupra monuimus 
efle myfticum Terree deae nomen 1). Nec 
Vero Hertham Taciti moror, cum cuiyis per- 

fpicu- 



fpieuum fit, illud noh efle myfticum dear, 
fed vulgare Germanorum terra: nomen 

JLrde, latina terminatione donatum. Illud 
porro ex antecedentibus* patet , Hhtdana 
fi. Hlodyna, ut numinis naturalis, cultum, et 

m f 

in Septentrione et in Germania, Odiniana 
fuperftitione fuifie anteriorem 2). Qvoniam 
autem ultimus Septentrionis Odimts nativita- 
tem Chrifti centum circiter annis antevertit 
3), et mythologia eddica fecula demum p. 

Ch. n. xi. v..xxi. literis primum confignata 
eft, inde porro colligimus. Terne f. Hlody - 
iia venerationem eo tempore, qvo feripta eft 
Edda antiqvior, integro annorum millenario 
apud Boreales intermortuam fuifie. Primo 
tamen p. Chr. n. feculo Terram , adeoqve et 

i 

Hlody nam , a Germanis cultam efle te Ilis efb 
Tacitus , ejusqve cultum diu deinceps in Ger- 
mania viguifle, inde, me judice, concludi i 
potuerit, qvod anthropolatria Odiniana, de- 
orum naturalium exterminatrix , et univerfi» 
.Germania; nunqvam dominata, et eo fakem 
longe ferius, qvam in Septentrionem invecla 
fuerim Hoc etfi Heimskriugfa et Edda Snor 

■ rii 



rii 4) adverfari videatur, hiftoricis tamen ar- 
gumentis probari pofie credo. Vides igitur, 
non id nos agere , ut domi natum et mere 
eddicum numen Hlodynam , diis Germanis, 
velut ingratum hofpitem, obtrudere cone- 
mur, cum Edda , etiam antiqvior Stemund i ti- 
na , cultu Hlodyna f. H lu d an ce multo fit recen- 
tior. Proinde Hlodyna noftra tantum abefi: 
ut ex Edda , qvafi ex natali gurguftio, in 
Germaniam prorepat, ut ex ipfa Germania 
primitus in Eddam migrafle potius credenda 
fit. Nimirum Eddicarum F abularum collec- 
tor Scemundus Oddenfis , ftudiorum caufa in 
Gallia et Germania diu verfatus , Hludana fi 
Hlodyna nomen, numen et cultilm,' qva; in 
Septentrione jam dudum intercidifie viden- • 
tur, (eoqvod extra Eddam Scem . , Skaldam, et 
qvtedam prifca carmina, nulla hujus dete 

mentio reperiatur), ut erat antiqvitatum et his- 

\ 

torise induftrius ficrutator , ab ipfis Germanis, 
Terra fi Hhidana dece cultoribus, didicifle 
baud temere cenfebitur. Ubi vero in patri- 
arn redux Scemundus 5) operi mythologia? bo- 
fealis concinnando manus admovere coepit, 

D Hlu- 



48 >«£§§§§ 12 * 

Hludana nomen, qvo Terram vocatam et 
in Germania olim cultam novit, eddicis 
Terree appellationibus immifeuit. Hoc fal- 
va fide et optimo jure facere Samundus 
potuit: Thorus enim, Borealium numen, 
qvoniam Terra filius habebatur, matrem 
ipfius Terram , Hludanam f. Hio dy nam , qvo 
nomine a Germanis vocari fvevit, appel- 
lari nihil prohibuit. Eo igitur omnia fpec- 
tare mecum letftor vides, ut eddicam nos- 
tram Hlodynam , ipfifiimam efle Germano- 
rum Hludanam , doceant. Sed de ipfa jam 
dea fatis. 

j) vid. §• XV, a) vid. §, XX, 

3) vid. Chronologiain , prcEmiflinn Heimskringla, ed, Hafn ♦ 

T. I. Prafnt . p. LI. et Suhm. Lihr, cit, I. B, 1 L 
Cup» IX, 

4) Nempe S?iorritis 'Odirnm borealein cum Snxonico» 
qvi aliqvot feculis recentior, confundit, vid. Prolog . , 
Edda Snorr, et Heimskr . T. I* Ynghnga - Saga, 
Cap. V. 

5) In Islandiam rediit Samundus circa annum 1076 
vid. Finn Joh. Hift . Eccl, Isi,- T. I. P • II • S. I- 

C. II. XI, 



§. XXII. 



49 




§. XXII. 

Jam fupereft, ut de nomine Hlodynae 
L Hludana] qva:dam annotemus. Scio eqvi- 
dem, non multo minus temerarium ma- 
gis ve lucrofum plerumqve efle, fiqvis res 
hiftoricas ex etymologiarum oceano ex- 
pifcari velit, qvam fi absqve velis remis- 
qve et gubernaculo optatum fe portum na- 
vigando credat occupaturum. Fuit tamen, 
ubi origines vocum rimari, in argumento 
prajfertim mythologico, non utile modo* 
led et neceflarium efle, dodiflimorum vi- 
rorum induftria monftravit i). Res redit 
ad conjeduras,. fateor: verum paucas ego 

ln latilllmo veritatum regno provincias no- 
% 

conjecturis vel commode carere 
Poffint, vel unqvjam caruerint* Qvid, fi 
Hludana f. Hlodyna noflrra eadem efl, ac 
Latona ? Credidit Goransonius z) : audader 
forte; fed nec omnino' abfurde. Ipfe qvi- 
dem vir dodidirnus opinionem fuam pro- 
bare fuperfedet. Rationes tamen, qva* 
burc fententia; faveant, haud prorfus fri- 
Volas fuppetere mihi perfvafum. Qvan- 

D 2 doqvi- 




doqvidem enim l fidem /Egyptiam, Jovem , 
Mercurium, Martem, Herculem , imo Apol- 
. Unem et Dianam, ac omnes fere antiqvos 
Grtecix deos coluere Celtse, qvibus cum 
Germanis communia olim facra fuifTe nul- 
lum fere efl: dubium 3 ) , qvod Latonam et- 
iam, fuis faltem locis, venerata qvondam 
fit Germania gentilis , nihil eft qvod difl va- 
deat opinari. Grtecas in Germania colo- 
nias, tefte Tacito, ipfl agnovere Germani 
4). Porro Hlodynce cum Latona non folum no- 
men, qvod facis fimile, fed et alia funt com- 
munia. Hiec Jovis, illa Odini uxor feu 
concubina. Jupiter autem et Qdinus, prin- 
ceps fuis uterqve cultoribus deus, in mul- 
tis , ut cuiqve notum , inter fe congruunt* 
Latona porro Apollinis, Hlodyna Thori ma- 
ter. Apollo autem et Thorus non adeo dis- 
fimiles; uterqve Solis numen creditus, 
uterqve gigantum domitor, ille Pythonis 
ferpentis , hic Angvis Midgardici interfec- 
tor. Si igitur Hlodyna eadem efl ac La- 
' tona , non efl: cur origo nominis Hlodyna 
ultra nos habeat folicitos. 



1) M r 



1) Mytho logia? grsecae, origines vocum gra?cnrum he- 

bra?as et phoenicias inveftigarido, qvnntatn affuderit 

% # 

lucem Eusebius Cctfarienf. Bochardus et alii, inter 
eruditos fatis conftat. 

2) vid. Joh. Goransons TatrjnrkaL Lar a ed. Stock - 
holm 1750 Volo Spa ftr. 57» 

3) J UL Cjesar • B . GW/. Z. W. 17. item Zrt Afy* 
' tbologic par Banier Vol. V . P. II. Z. VI. et VII. 

4 ) v. Tac. de Mor . Germ. c. 3* 

$. XXIII. 

Verum ifta pertinacius urgere no- 
lumus, qvte eo tantum confilio in medi- 
um a nobis prolata funt, qvo pateat, eo- 
rum edidta non prorfus audienda, fed cum 
mica falis, qvod ajunt, accipienda elle, 
qvi, in patriis andqvitatibus explicandis, ad 
exotica provocare nefas exiftimant. Et- 
e uim, fi non modo Septentrio et Germa- 
uia, fed tota propemodum Europa, fi me- 
diana et infimam Italiam, cui Grtecia et 
Afia Minor colonias mifit, et pauca forte 
Hifpanite loca, qvibus Africa vicinior et 
Phoenicia colonos dedit, exceperis, primos 
^cythiee debet incolas; fi ultimus ille Qdi- 
nus > qvi cum fuis in Septentrionem immi- 

D 3 S ra “ 



gravit, et regnis his borealibus lingyam 
et religionem novam intulit, in Afgardia 
Prifca cum vicinis Vanis fi Graecis multum 
habuit commercii; fi inqvam Niordus et 
Frejus, qvos prxcipuos peregrinationis fo- 
cios habuit, regum borealium deinceps 

progenitores, ipfi, qvipp e J®', gracarfu- 

/ * 

erunt originis i) ; fi. deniqve ipfius Graecia: 
pleriqve, fialtem principes dii, non in Grae- 
cia nati , fed ex vEgypto, Phoenicia et ali- 
unde cum novis coloniis eodem invecti 
fiunt <, qvod nemo nifi mythologia; omnis 
imperitus negaverit 2); non eft, cur nos 
vel Hht danam Germanam ex Grarcia arces- 
fere, vel Hlodynam eddicam in Germania, 
ubi maritus Odinns , filius Tfiorus, nurus 
Sif(t , fuas aras, fuas ftatuas habuerunt 3), 
qva:rere metuamus. Unde, qvcefo, Tifar , 
Diar, Ver 4), voces latinat unde Hdr, 
Sadur , Heri an fi Heriafaufhtr , Odini no- 
mina 5)? unde Tyr et Hlyn 5), dii? et fi 
res mavis, unde, qvafo, meiempfychojis ? 
unde ftoicns mundi interitus , ipfio fane pa- 
rente Stoa Zenone longe antiqvior ? unde 







myflica arbor Yggdrafill 6)? unde poma vi- 
vifica, juventutem et vitam perpetuam lar- 
gientia 7 ) , ut alia plurima fileam , in Ed- . 
dis vifuntur? Horum fiqvis incunabula in 
Septentrione j vel. in Islandia, infula ante 
ix hxc fecula incoli primum coepta , repe- 
riunda putaverit, na; ille in ipfo meridie 
caecutiet ! 

# \ 

1) vid. Edd. Snorr. Fab . XXL et Heimskringld , Yng- 
linga Saga- Cap. IV. 

2) De liis eonfule Vossium 5 Banier, Bochardum et ali- 
os, qvotqvot de Gi acorum diis, qvod lectu dignum 
fit, qvicqvam Icnpfere. 

3 ) vid. §, XVII*. not. i. 

4) Ha voces, Tifnr Diar . Ver 9 nempe latinis, Divi . 
Dii Vir , in Edd a Sainundiana carminibus fiepius 
occurrunt. 

1 

5) Graci. fummum deum bTrujcu et v(pigov vocarunt, 
qvod noftro HaR' relponder* vid. Vos s. de Or. et 
Frogr. 'Idolo L L. II. C. XXXVII. Nec aliud eft 
Altanus ,' qvod in JElfrici GloJJario Sax. Vot>e&z 
nomen eft, qvam eddicuin HaR Altus* Nempe qvanta 
illi aivo latinitatis cura fuerit, Infcriptiones , qvas colle- 
git Keyslerus, Dis Mairabus fi Matrabus factae, te- 
ftantur. Deorum enim* dearumqve nomina in anus 
et ana pulcherrime terminari vifa, non Altanus io- 
Iunx et Illud an a , fed Hercules Saxanns Magufanus 
etc. docent. Sadur a Saturno (nifi forte a SatyroJ , for- 
niatumefle, qvi tam ahfurdum videtur, cum n Bata- 
vis dies Saturni Sater -dag dicatur* Herian , Bel- 

D 4 lator 



lator, et Heriafaudur bellantium f. exertituum pater 
ad Biblicum veri Dei nomen proxime accedit. 

5) Tyrum Deurn, ab A (Tyrio rege Turras , Nini 
blio, qvi in Chronico Alexandrino * acer bella- 
tor, et arctoas -plagas paterno imperio adjccij/e , pojl 
mortem pro Marte cultus , et belorum deus dictus '* 
fuiHe perhibetur, nomen et originem forte traxiffe, 
obferyavit Bartholinus in Antiqv . Datu Lib . I/. 
C. K et Suhmius L. c/>. III. P. I. Cap. §. I. Sed 
cum Tyr taurum fignificet, Tyrum Borealiuin de- 
um, cutn Apide cognationem qvandam habere, vel 
inde credibile, q*vod Cimbri taurum aneum , (vid« 
Suiimii JJ.hr . c/f. §. czr.j), taurum Norvegi, (vid- 

(, Ol t Trygvini Hift . erf. I/. P. XZJZ. Cap. 34. 

pj> et /;oue;;/ Sveci olim coluerint, ce(tc Ragnari 
Lodhroki Hiftoria , Cap, IX . Jeqq. Porro Hlyna £ 
Hlina, Frigga famulans nympha, (de qva Edda 
Snorr • /vz/;. XXXJ, qvidni poteft elfe Helena, P1?- 
«enV miniflra, ab Ilienjtbus et Epidauriis culta, tes- 
te Athenagora et Ptol. Hephaftione , apud Vossium, 
citat Libr. I. C. XXI. et XXXIX ? 

6) Arborem eddicam Yggdrasill cum -quercu Phere- 
cydis, cui libet et vacat, comparet. Utramqve uni- 
verfo natura? emblema fi credideris, nec Beausohri- 
um, necx me difientientes habebis, vid. J. Bruckeri 
Hift. Crit. Philo/. P, II. Libr. II. C. X. §. III. 

7) Yduna, (de qva vid. Suhm, Om Oditu IIL B. IL 
Cap. §. VIII J, cibatrix deorum, et juventutis per* 
petus largitrix , cum dea Juventa , gnecanici Jovis 
pocillatrice , idem fortita officium videtur. Poma 
vero vivifi:a traditionis de Arbore Vita par adifiaca, 
apud Boreales Japheti polleres fuperftitis, et in ali- 
arum gentium mythologiis neqvicqvam forte qva*- 

rendae» 



55 

rendae, indices reliqvias fiqvis dixerit, mihi idcir- 
co helleboro indigere non cenfebitur. 

§. XXIV. 

Qvemadmodum vero non omnes pe- 
regrinas nominum et rerum origines te- 
mere refpuendas exiftimo,* ita antiqvita- 
tum interpretibus in hoc argumento pru- 
denter et caute verfandum, nec ab aliis, 
qvte domi fuppetunt, impudenter emendi- 
canda, facilis largior. Non enim Goran- 
sonio credulus addipulor. Carminis Volu - 
fpa , qvod ob defe<ftum hiftoria; peroblcu- 
rum et altioris indaginis efle fateor, ar- 
gumentum pure Biblicum facienti i). Nec 
in Gudmundi Andre.®, ejusdem Carminis 
interpretis, et Lexici fatis noti autoris, ver- 
ba ubiqve obfeqvens juro, dum nullas 
fere non voces ex hebreeis et graxis fon- 
tibus derivat, fa;pe ineptiens, fjepe oppor- 
tuna locutus 2). Si igitur domeftica no- 
minis Hlodyn origo magis placuerit, qvx- 
r am, et qvod habuerim, dabo. 

1) vid. Librum §. XXII. not. 2. citatum. 

2 ) vid. V olufpa , ex Biblioth. P. J. Resenii. Hafn. 1673. 

D 5 §. XXV. 



56 






§. XXV. 

Terrae dece nomen Hlodyn a voccHlod, 

qvod in lingva prifca boreali, aram , focum, 

fornacem fignificat, fupra memoratus Gud- 

mundus deducit i); fed fuce fententice patroci- 

nantes nullas afert rationes. A veri fpecie 

iflra Gudmundi fententia non multum ablude- 

* 

re mihi qvidem videtur.- Curni enim ab ara 
vel foco denominari potuit Hlodyna, qvce Qdi- 
ni conjux, Thoriqve mater, habebatur, cum 

uterqve hic deus fymbolica Solis et Ignis 

% 

numina antiqvis creditus fuerit 2), unde et 
ignis inexftindus, T/ioro facer, in BorCalium 
olim templis confervabatur 3) ? Apud Ro- 
manos et alios Vefta qva; itidem Terra dea, 
atqve adeo a Hlodyna noflra non prorfus di- 
verfa, eadem ceterni ignis cuitodia qvon- 
dam culta fuit. Vocem Hlod focum f. forna- 
cem fignificare ufus vocis in Islandia etiam- 
nunc fuperjfles commonflrat. Si igitur inde 
nomen Hlodyn defcendit, ipfum numen, De- 
am Focariam f. ; Fornacalem latine vocaveris. 
Mythologiarum vero confenfum lector mira- 

ae; nam et ipfi Latini, tam Terra qvam Ig- 
nis 



/ 

57 

• « 

tiis Deam, Fornacem et Deam Fornacalem 
nuncuparunt et venerati funt 4), hujusqve 

felium Fornacalia dixerunt 5). Noti funt ver- 

% 

fus Nasonis: 

Et Fornacali funt fua facra Dea. 
Hiqve porro 6 ): 

Fa&a Dea efl Fornax, listi fornace coloni 
Orant ut vires temperet illa fuas. 

l) vid Libi*. <$. XXIV. n. 2. cit. p. 93. 2) vid. §. XIII* 

3) vid. Bartholini Antiqvit . Pan. L. II. C. II. p. 273. 

4) vid. Vossium de Orig . ct Progr . Idolol . L. II. Cap. 
LXI. 

5) vid* Faft. Libr # VI. 6) vid. Ovid. Fafi. L. II* 

XXVI. 

Ceterum nominis Fllodynce etymon 
paulo preffius inveftigare et lingvas cogna- 
tas confulerefi volueris , vocem hlod f. lod 
antiqvidlmo fignificatu ignem denotafle repe- 
'f fies. Hanc, inqvam, vocem tanta deriva- 
torum proles, et tot agnata feqvuntur, ut 
primitiva: matris indago haud fit difficilis. 
Celtis Lludiv funt cineres igniti. Liuiha et Lu~ 
tha, ignitabulum, item lioth, lucem , in ling- 
va Theotifca fignificat i). Anglo-Saxonibus 

i 

Leoht 

V > 

% 



58 «spHilis* 

Leoht eft Lux, Leohtan accendere, leohtlcer lu- . 
minofus, Leohtbeamed radians ; nec non hleo- 
van fovere, hleo-f certe calidus, hlenvd aprici- 
tas, item gled pruna 2). Germanis Loder eft 
favilla, lodern ardere, flammigare 3). Danis 
Glod, favilla, gloende qvafi j glodende ignitus, 
candens. Iflandis Glod eft ignis, pruna, un- 
de glodrandur , ignis inftar rubens, at gloa 

0 " • m 

fplendere. Skalda ignem Glodur (al. glcedur) 
apellat; nec diverf» originis fupra memora- 
tum hlod, focus. In Edda S cernua di occurrit vox 
Iodi i qvam ignem fignificare polle viro doc- 
to obfervatum 4). Huc etiam referenda vi- 
dentur, Liti , qvod Bohemis eft liqvefaSlio 
igne prodtitfa ; nempe metalla ignis interventu 
conferruminare Germani Lethen , Dani at lod- 
de , Sveci lodda, Islandi at Ioda vocant. I I a’ c 

t 

omnia communis efle originis, et ad lod, 
hlod, glod, qv» ignem fignificant, refpicere 
ledor attentior non dubitabit. Nam h et g, 
liter» / et aliis confonis prapoftta, ortum vo- 
cis minime variare, Dan. Lycke , German. 
Gliick , fortuna, et Dan. Nande, German. 
Gnade , gratja, et plurima alia docent exempla. 

I Apud 



1 



§ 

59 

1) Apud Gerbertum in GloJJhrio Theotifc . 

% 

2) Ha:c omnia in Thom. Benson. Vocabulario Anglo - 
Saxonico ed. Oxon. 1701. inveniuntur. 

3) vid. Lutiieri VcrJ , 2 ?/£/, in ^oe/. Gap. II. v. 

4) In Edda S$nu (ed. nov. Hafnienf.) Carmine Grm - 

nismdl ftr • I. inter varias lectiones notatur , Iodi fig- 
nificare ignem* Imo hic forte notat ipfum 0 ditium . 
Recie tamen in Contextu /orfi, latcerna, redditur 3 qvo 
iignificotu in alio Carmine, Godrunar - 

Qyida occurrit, ubi hac: htifdo Ioda rauda , i. e. 
induti erant lacernis rubris , Pr a ter ea /odrt, lodix, 
faguluin eft vox Anglofaxonica. 

§. XXVII* 

A voce lod, hlod, qva; ignem notat, 
Odinum , ut ignis numen , Lodinn apellatum 
credo. Inter Qdini nomina in Ska/da repe- 
ritur Lodinn , qvod idem ac Hlodinn. Et- 
enim afpirationem h. indifferenter vel addi 
Vel abeffe pofie, neminem lingva; antiqvze 
borealis non ignarum latet i). In Eddce Sa- 
inundiance Carmine, qvod He/ga Qyida Hun- 
dingslana dicitur, hax occurrit ftropha: 

■ ’ Lodinn heitir er J>ic fkal eiga. 

Leid erto mannkyni. 

Sa byr i polleyo |>urs 
Hundvifs jotim 



Hraun- 



4 



Hraunbua vtrflr. 

Sa er |>er makligr madr. 
h. e» Lodimts dicitur , qvi te uxorem duc et > 
Homines (qvippe) te faflidinnt . 

In Tholleija 2) habitat Satyrus , * 
Multifcius Gigas, 

Saxicolarwn pe [fimus. 

Ille te decet maritus. 

Verba nempe funt Helgii Hrimgerda connu- 
bium abominantis. Lodinus hic efle videtur 
genius monticola f. gigas; non eorum ex 
numero , qvi homines fuerunt , fed ad Fau- 
nos, et Satyros , o: Trollos referendus. Gi- 
gantum autem nomina Odinum fibi appropri- 
afle, qvicunqve Odini et gigantum nomen- 
claturas eddicas legerit, [non diffitebitur 3). 
Verum, ut qv« fentio, dicam, Helgium per 
Lodinum , ad qvem procantem Rrimgerdam 
amandat, ipfum Odinum intellexifle non du- 
bito 5 more veterum etiam gentilium, qvi, 
ficui male cupiebant et precabantur, Odino 
eum devovere folebant, hac vel limili for- 
mula verborum: hafi \>ic Sdin, 0 : Qdinus te 
habeat 4 )! 



1) Hnikar 






1 



»<§i§i@gs* 61 

(i Htiihar et | Niknr Odini nomina, ' Hrafn ct Ravn 
corvus > itein viri nomen, blupo et lupo cucurrerunt, 
et multa alia indifcrctiin veteres fcripferunt. 

2) Thollcya infula qvcc fuerit, dicere non tam pronum. 
Inter eddica infularum nomina fruflra qvsritur. 
Nifi tamen fallor, eft infula Norvegire , olim difla 
Dolkey , vid. Barthol. Atniqv. Dan. L. fi. C. II. 
p. 276. In Hijloria Orcadenjium vocatur Dolis, 

■- nempe per apocopen pro DoUsey qvemadmodum 
infula Cimbrice olim Manrsey, (vid. Knytlinga, C. 
10 nunc Maars l. Mors appellatur. Infula Dolis, 
ey famofa olim erat a lemure Dolio, qvi et infu- 
la; nomen dedifle videtur. Hujus antrum fepulcrnle 
intravit Ka litis , deinceps Orcadum Cornos, vid. Hi- 
ftimrn Orcadenfiiim, fumtibus lllnflrijf. Suhmii Haf- 
ttia 1770 editam, pag. 154, e t 156. 

3) Grimhir ct Hvedrtmgr Odini funt nomina, uti et 

gigontum. « ' 

4J) vid. lUuftrijJimi Suiimii libr. cit. I* B. T* C. §. VU. 

v - * 

§. XXVIII. 

In Carmine Volufpa unus ex tribus ho- 
minis formatoribus diis, Lodur appellatur, 
his verbis : 

Ond gaf 6din, od gaf Htenir,] 

La gaf Lodur oc litu goda. 
h e. Animam dedit Odinut , ingenium ( mentem 
f rationem') dedit Iianerus, fangvinem de- 
dit Lopus, et fpeciem venujiam. 



Ean- 



¥ 



i 




Eandem hanc hominis formationem Edda 
Snorriana , Fab. vxi. Odino ejusqve fratribus 
Vilia et Veo, iisdem fere, fi deorum ha?c 
nomina exceperis, verbis adfcribit. Qva; 
qvidem male cohaerent , nili Hcenerum et Vi- 
lium, Veum et Lodum eosdem ftatuas deos i). 
De Hariero et Vilio alii viderint, qvi ab Odi- 
no et a fe invicem, qvantum ex Eddicis car- 
minibus et fabulis prima . faltem fpecie col- 
ligi poteft, di verfi. videntur; Hanerus enim 
Odino poft Ragnarockur ( Crepufcu/um deorum) 
fuperfuturus dicitur 2). Veum autem, uti et 
Lodiwi peculiaria numina non credo , nec ab 
ipfo Odino diverfa. Ve certe qvamlibet rem 
facram , adeoqve et qvemlibet deum deno- 
tat; et fi myfticam hominis formationem ex- 
ceperis , nihil figillatim feci, fle in Eddis legi- 
tur. Idem qvoqve de Lodo fentio, qvem 

0 

eundem cum Veo , imo Odino efle non dubi- 
taverim, qvoniam nec in Edda Snorr. Fab. 
xvni, et feqq., ubi dii mares enumerantur, 
ejus nomen invenitur, nec ulla cteteroqvin- 
ejus, vel in Edda antiqvioris carminibus, vel 
in recentioris fabulis, nec apud alios poetas 

anti- 







antiqvos, qvos ego qvidem legerinj , mentio 
occurrat 3). Mihi igitur perqvam verifimile 
eft, hominis hunc formatorem Lodur, eun- 
dem efle ac Lodinn , qvod Odivi, Hlodyna , 
mariti, nomen efle fupra monftravimus 4). 

I) vid. §. XII. 2) vid. Volufpd ftr. tmrepenult. 

3) liqvidem Snorrius in Hemskringia , Ynglinga Saga 
C. III. Odini fratres Vili et Ve nominat, 'qvi m 
Afgnriia prifca , peregrinante Odino , ejus bona et 
bareditatcm inter fe pai'titi > amboqve ejus conjugem 
Friggam matrimonio fibi junxerunt ; et Cap. V. Odi 0 
vum, cum in Septentrionem migraret, fratres fuos 
Vili et Ve Afgardice prafecijfe , narrat. Verum hic 
obferves velim , omnia , qva? de Odino in Hcims - 

4 

kringla refert Sitorrius , referenda efle ad ultimum, 

, illum 0 diurni , qvi in Septentrione cultum divinum 

adeptus efl, et a qvo prifca? Borealiuin genealogis 

incipiunt. Hic autem Odinus probe deflingvendus 

e(l flb alio cognomine Bbri filio, longe antiqviore» 

et qvi ' hsc borealia regna nunqvam vidit, a fuis 

poft mortem deus habitus. Si igitur ultimus Odu 

nus fratres habuit Vili et Ve y illi certe cum Odini \ 
« • 

Bbri filii fratribus, hominis formatoribus, nihil pi ster 
nomen habent commun?. Nimirum ultimo Odino 
folenne fuit, antiqviorum deorum nomina et gefla 
fibi fuisqve attribuere, qvo facilius dii haberentur; 
qvod ope metempfychofeos , borealibus non incog- 
nita, fidem plebecula* meruifle videtur. Ceterum 
de tribus Odini s hominibus , a majoribus pro diis 
habitis, vid. JUujlriJf Suum Libr. cit . L B. II. 

c - V. VI. tt VII . 

E 



\ 



4) De 



4 ) De Iiis plura vid. Suhm . Libr. cit. 1 B. I. C.’§. IV. 

'§. XXIX» 

Huic fenteritia; haud exigiuum a Saxo- 
ne noftro fulcrum accedit. Ille nimirum au- 
tor cum plerisqve aliis, qvi res antiqviflimas 
literis mandandas fufcepere, id habet com- 
mune, ut in initiis hiftoriae referendis magis 
mythologum qvam hifboricum agere coga- 
tur. Enimvero Saxo Lotherum tertium Da- 
nite regem fuifle, eiqve filium Skioldum in 
regno fucceffifle memorat i). Edda vero 
Snorriana inclytum hunc Danite regem Skiol- 
dum , a qvo Auguftiflimum Danite regum 

ftemma, Skioldunger dictum, nomen et ori- 

# . # 

ginemtraxit, Odini facit filium 2). Qvis igi- 
tur non videt eddictim Odinum eundem effe 

% 

cum Lothero Saxonis, qvi eddica htec numi- 
na in reges et heroas, nec immerito, trans- 
format. Qvemadmodum autem Saxo eddi- 
cum deiimHodur, Hotherum vocat, eumqve 
Danite et Svecite regem fuifle perhibet 3) i ta 
qvippe Skioldi patrem, eddicis carminibus de-, 

cantatiflimum Odinum , Danite regem Lotherum 

fuifle 



fuille docet; qvod manifefto eft indicio. Odi- 
nnm etiam Lodur dictum , atqve adeo cum fu- 
pra memorato Lodur f. Hlodur, cui hominis 

• m ^ V i « 

formationem Carmen Volufpd tribuit, Saxonis 
Lother unus idemqve cenfendus elt 4). 

1) vid. Saxonis Gramm* Hift . Dan . Libr. I. p. 5. 

2) vid. Prolog. Edda Snorr. 

3) vid. Sax. Hift ♦ D/itf. L. III. p. 39. 

4) Lodum et Lothenm unum idemqve nomen efle ag- 
no fcit Torf.^us, (in Ser . Reg. Daw. Li/;r. II. C. III. 
p. 247); Sed hunc Lotherum Saxonis non Panicr, 
fed Saxonum forte regem , et Wodani fratrem, ndeo- 
qve non Skioldi patre m fed patruum fui fle credit. 
Inter Saxonem autem et Torfaim tantas componere 
lites nemiqvam noflrum eft. Hiftoricam veritatem 
aliis examinandam relinqvens , ct in argumento my- 
thologico occupatus, Lotherum Saxonis , Skioldi nem- 
pe patrem , Prologum Edda Snorriana fecutus, O di- 
vum facio, eundem fcilicet, qvi in Edda antiqviore 
Lodur et Lodinn vocatur. Certe Odimini regem Da- 
nia? fni fle , prsEter Saxonem alii credidere, vid. Suhm* 
Libr . cit. L B. II. C. §. FI. A Lother 0 antiqva 
Pania; regum ledes Lethra nomen fortita videtur. 

xxx. ' 

Ex Hauki Habroki Hiftoria , qv^ fatis 
qvidem, fed non usqveqvaqve fabulofa, in 
Codice Regio Flateyenfii adhuc fupereft , con- 
ftat, Syecia» regem; Ericum Edmundi filium, 

.Ei qvi 



T 



66 §=>% 

qvi Ao. ccmlxxxiii. mortuus eft, peculiare 
numen coluifle, qvod fcriptori relationis 
Lyter nominatur i). Non crediderim Edda- 
rum et Skaldce autores , qvi qvicqvid deorum j 

* • * ’ M X f M* ■ 

et dearum in Septentrione olim fuit, Eddis 
infer ferunt, aulicum hoc Svecire, nec Ha- 

s ' 4 

raldi Pulchri comi tempore antiqvius, numeri 
prteteriifle , fi ab omnibus, qvos habent Ed- 
da , diis fuiflet diverfum. Mihi qvidem Ly- 

i 

ter pro Loter fcriptum videtur, literis y et o 

tam facile apud veteres alternantibus. Loter 

9 1 

vero , Lodur et Saxonis Lother , non magis 
diverfa puto, qvam Hvdur et Hother , qv# 
idem efle nomen fupra monuimus 2). Info 
lens igitur, et dodis hadenus minus cognitus 
Sveci regis deus Lyter 3), ex iis, qva? jam 
difleruimus, nullus alius fuifle cognofpetur, 
qvam magicum illud et princeps Borealium 
numen Odinus , cujus inter innumera fere t 
nomina Saxonis Lother, et eddica Lodinn et 

I 

Lodur , fuifle , ex ante didis arbitror patere 4)* 

Non igitur amplius miror, Scotos olim anti- 

* 

qvum Scandinavia? numen Loda vel Loden. 
appellafle 5), cum. hoc idem Qdini nomen 

apud 



apud ipfos Scandinavia? incolas, uti nunc 
oftenfum, ufu valuerit. 

i) vid. G id. Reg. Fldteyenf. in Vita Hanki Habro - 
ki. C. III. 2 ) vid. §. XXIX. 

3) vid. inter alios, Sven Bring, Swea Rikes Hift. I* 
Del . C. 15. §. 3. 

4) vid. §. XXVII. XXVIII. et XXIX. 

5 ) vid. The Poems of Ossian, transi . ^ Mac- 

pherson. Lond. 1773. ^ * n Cath-Loda, Dftff» 

I. pag. 13. «or. et Pb/. II. in Temora, J 5 . K p. 104. 
«o?. ad Jlon of Ioda. Ubi, et pifllm alias, LodaI. 
Loden cuin Odino , Scandinavia deo, eundem effe 
poematis interpres Anglii us faretur. 

§. XXXI. 

Qvoniam ita monftravimus, Odimini 
olim nominatum fuifle Lodur , Lodinn , five, 
qvod idem eft ac indifferens, Hlodur , Hlodinn , 
perqvam probabile eft, ipftus conjugem inde 
dicftam Hlodyn vel Hlodun. , Erat enim vete- 
ribus folenne, a virorum nominibus foemi- 
nina formare, addito qvoqvam terminatio- 
nis difcrimine, qvominus cum mafculis 
confunderentur. Et qvemadmodum latini He- 
lenus et Helena, Porcius et Porcia, etc. dicunt, 
lta apud Boreales a maris nomine Yngi eft 
foeminte nomen Yngun , ab Odur Ydun, 
a Thor Thorun, a Tyr Tyre , a Kialar , 

E 3 V- Kioll 




V. Kioll i) Kiolhin , a Fiorgvin Fiorgyn , a 
JFreir Freja, et addo, a Hlodiim v. Hlodur , 
Hlodyn. Habes igitur noftram de origine 
nominis Hlodyna v. Hludajia fententiam : 
nempe Odinus a Hlod v. Lod , qvod ignem 
fignificat, didus eft Hlodur vel .Hlodinn, 
qvafi Solis v. Ignis Deus ; Odini vero conjux 
Terra a marito Hio do vel Hlodino , vocata eft 
Hlodyna 2), qvafi Hlodia , i. e. Hlodi dei con- 
jux. Nec omittendum illud, qvod in Editi- 
one carminis Volufpd Refeniana , haec dea, 
non Hlodyn fed Hlodny nuncupetur 3) ; qvod 
aut mendum eft, aut unum idemqve no- 
men. Utraqve enim terminatio yn et ny, 
fola literarum transpofitione varians, ufitatis- 
fima fexus foeminei index olim erat. Ita no- 
mina mulierum Thorun et Thorny a Thor, 
Oddny ab Oddur> Hrony a Hrour , viri nomi- 
ne, formata funt. Nimis igitur fedulus vide- 
tur Gudmundus AndrEjE, dum ex pofteriore 
nominis Hlodny fyllaba, qvae nil nifi nuda 
terminatio foeminea, nympham exfculpit 4)* 
Bonum autem Gudmundum hic eodem modo 

in nomine Hlodny dormitafle miror, qv° i 11 

Fler- 



Herthce dese nomine Elsnexus, qvod qvia 
in accufandi cafu forte pofuerat Tacitus, 
Herthnm , qvafi Erdamm , Terram Matrem in- 
terpretatur ; qvippe noverat vir eruditus 
Germanis Amme & apud Hesychium appu, 
natricem & matrem fignificare 5). Nimirum 
agnofco intemperias etymologicas , qvibus 
forte abreptus ego Hlodynam v. Hlodnyam deam 
a marito Hlodinti vel Hlodur eodem modo ap- 
pellari opinor, qvo Latinorum Hera dea a 
marito Jov f. Jou, (qvod nomen qvidam ju-. 
venem notare, alii a Jehova ortum autumant), 
dida eft Juno d); qvam deam fi Boreales 
fuiffent venerati, a Jove Jovyn f Jovutt, vel 
Juuy nuncupaturos fuifle non dubito. A Jo^ 
vis autem nomine fi poetarum borealium Jd- 
fur y rex, deduxeris, tecum facit Hesiodus, 
qvi qvemadmodum cantores Sf citharoedos a 
Majis Apolline , ita ex Jove Reges ejfe^ vic, 
Apollinari plenus afflatu docet 7). 

I) Kialar , unum cft ex Odini nominibus, vid. Grhnnistnnh 
XLVll. Ab hoc Odini nomine Terra Odini conjuac 
v ,, Ki ollun difta. vid. §. XV. 2 ) vid. §. XXVII. ctXXVIlL 

3 ) vid. Hb. §. XXIV. cit. p. 9 3. 4) vid. libr. & loc. cit. 

5 ) In Qomment. Acad . Berolin. A. 1747. 

C) vi£ 



i 



70 

6) vid. $. XII > not. 2* item La Mythologie itfc. par Ba* 
nier. Paris 1739* T. III. pagg. 288 - & 289 * 

11011 I<igg- 388* & 389 . 

7) vid. Hesiodi Tbeog. v. 96. 

% 

§. XXXII. 

Nihil qvondam freqventius magisqve 
celebre fuit, qvam deorum nomina live nu- 
da, five cum aliis compofita, hominibus & 

* 

locis imponere. Ab Odi no multa locorum et 
hominum nomina propria fluxille a Snorrio 
1) & aliis difcimus. • Thori nomen non Da- 
nis modo & Svecis , fed maxime Norvegis & 
Illandis olim hodieqve adeo eft familiare, ut 
numerari vix qveaht inde oriunda & compo- 
fita hominum locorumqve nomina, qvodvel 
folum eorum verbis fidem conciliat, qvi Tho- 
rum a Norvegis & Illandis prcecipue cultum 
fcribunt2). Sed nec Hlodo v. Lodo, qvod Odi - 
ni nomen a qvoHLODYNAM f. Hludanam deam 
nuncupatam fupra jam toties diximus 3), fute 
inter hominum locorumqve nomina propria 
reliqvhe defunt, remotiffimae teftes antiqvi- 
tatis, et per plurimas, qvod mireris, gen- 
tes late difperfie. In lingva prifca boreali 

viri 



viri nomen Lodinn , vetus illud 0 elini nomen 
eddicum totidem literis repr^fentat 4). Eo- 
dem referas Lodmundur , H/odvir, virorum 
nomina; nec aliunde, funt Liotur et Liot , 

\ v ' 

illud viri, hoc foeminee nomen, nec non 

Liotolfur , latine Ludolfus 5). Lodberg et Lud- 

/ » 

vig apud Danos hodieqve notiflima. Apud 
exteros Leodgarus , Lothariiis , Luitboldus ■> Lu- 
it gai‘dis , Luitmarus , et alia, piget enim fin- 

% * 

gula recenfere, inveniuntur. Hcec omnia 
cumHLUDAN^ dete nomine eandem originem 
agnofeere, ut, omnibus in gyrum jam adis 
eodem, unde profedi fumus, tandem rever- 
tamur, Ampliffimo Schutze concedimus 6); 
fed ita, ut hax ipfa nomina non ab Anglo- 
Saxonum hloth , hlodi , qvod turmam f. cohor- 
tem denotat, fed ab ignis nomine, ipfis Ang- 

t 

lo-Saxonibus non ignoto, hlod £. lod , ignis- 
qve antiqv.idimo in Septentrione , imo Euro- 
pa 'namine y Hlodinn et Hlodnr , qvod phyfice 
ignis deum , mythice Odinum , Hludance f. H/o- 
dyna de$ maritum fignificavit, derivanda 
putemus y). - Nec diverfi ortus funt Fran- 
corum , regum nomina , Qh/odovceus et C/otar } 

qvo- 






72 




qvorum illud cum eddico Hlodvir , hoc cum 

% 

Saxonis Lother , fl nomina non viros fpeda- 
veris, prorfus idem eft. Ii enim ante qvas- 
dam confonas in lingvis antiqvis cognatis, 
nunc prorfus abjici, nunc in c et k mutari, 
utpote res creberrimi exempli , in his ling- 
vis vel mediocriter verfatos pra’terire non 
potelt. Latinorum nodas , in lingva antiqva 

boreali hnutur et knutur , Danis, Kjiud, Ger- 

* * / 

manis Knote dicitur. Globulum five bullam 
prifci boreales hnappur et knappur , Dani ho- 
dieqve Knap , Germani Knoph , appellant. In 
hoc autem etymologiarum euripo nolo diu- 
tius vel ipfe fluctuari, vel detinere ledorem. 
Manum igitur de tabula ; iftaqve hadenus de 
HlodyNjE f. Hludanj® dea nomine obfervafle 
fufficiat. 

1) vid. Heimskr. ed. Haftt. T. I. Ynglingn Sngn . C. VII. 

p. 12 

2) vid. Bartholini Antiqv . Dati . Lib. IL Cap. V. 

3) vid. §. XXXI. 

4) Lodinn, nomen fuit magnae dignationis viro, nl) Uri- 
co, vulgo Frcflahatari , Norvegia: rege, anno 1280- 
in Islandiain legato, vid. Vitam Arnii Epifcopi . Cap* 

XXXI. 

5) Omnia hic nomina in antiqvis Islandorum monumen- 
tis, tam editis, <jvam non editis paflim inveniuntur. 
Occurrit nempe Hlodvir in Edda Sam , ut et in Lami- 
nam a, ed t Skal< p « 1. In eadem Landnama kgitur Lod- 



r 



viun 



f nundur pag. 133. & 147* Lioturp. & 123. Liot % 
p. 156. Liotolfur , p. 57. 

6) Hzc nomina propria vid. apud Ce/e/;. Schutze. Libr. 
cit. Exerc . J. de Hludana §. Fi. 

7) vox Lodinn, fi pro adjecfivo nomine fumitur, pi/o- 
fum , htrfutum , & forte verfutum fignificat, qv« ul- 
tima voci. 1 ? notio Danis hodieqve non eft ignota. Cre- 
deret qvis 0 ditium, Lodinn i. e. pilofum.di&um, vel a 
Vafritie , vel eodem modo, qvo Hehrsei d^mones 

i. e. pilofos , v. hirtos vocarunt, vid. Le- ' 
vit. Cap, XVII. v. 7. & Jesai^ Cap . XIII . v. 21* 
Cujus nominis eam caufnm fubjiciunt RR. Kim- 
chi & Maimonides, qvod Satanas praecipue in hir*- 
ci figura fe foleat hoifiinibus offerre; Unde gentiles 
inter numina retulere SEgipanas f. Faunos, qvo La- 
tinorum Capripedes Paties & Satyri referendi funt. 
Certe a Faunorum falibus, lnfcivia & vafritie haud 
alienus fuit Odinus. Etfi vero haud negemcum 
aliqva veritatis fpecie credi poffe Odini nomen Lo- 
dinn hanc notionem involvere, mihi tamen magis 
arridet allata fuperius nominis ( Lodinn ) origo, vi- 
deturqve decentius princeps Borcalium deus a Hlod 
v. Lod , igne, cujus numen credebatur, qvain ab 
liirfutia Lodinn appellatus; praefertim cum alia oc- 
currant Odini nomina, qvac ignis notionem aperte 
produnt, e. gr. Svidrir, Bruni , Ofnir & Bdleigur . 
Nec in tanta Odinianorum nominum copia, illud 
liberis indendum toties elegiffe majores credo , qvod 
tantum pilos & vafritiem notaret. Accedit, qvod 
Lodinn & Lodur idem ejusdem Odini nomen effe 
videantur; Lodur autem pilofum C callidum fignifi- 
care v?x poteft. Easdem ob rationes hominum no- 
mina Liotur & Liot, non deformem notare, fed 



74 

ab Odini nomine Loter (vid. §. XXX.) f. Lonur. t . 
defumta effe non dubito. 

§. XXXIII. 

De Hludana vel Hlodyna dea qvte 
hucusqve diximus, eam in partem nolim, 
le&or , accipias , qvafi pro certis fingula ven- 
ditare pVadumam. Oedipo Tagacior, et Lyn- 
ceo > vel ipfo etiam Borealium Heimdallo, cu- 
jus aciem centum milliaribus diftantia vel in 
nodtis tenebris non fugiunt i) , oculatior fit 
oportet, qvi in illa fabularum caligine verum 
femper perfpexerit. Mihi fatis efi:, fi ea , qv$ 
ad veritatem proxime accedere vifa funt , af- 
ferens , non ubiqve hallucinatus fuerim. Ubi 
redliora docebor , non mete folum opinioni, 
fed et ipfi Hlodyna, qvin etHiuDANaz, repu- 
dfum mittam. Non enim valde moror deam 
decrepitam, qvte gratiis omnibus dudum jam 
defefta, ominofoillo, maritoqve et filio olim 
fatali Deorum Crepufculo 2) , qvo pereat , vix 
indigere videtur. Tui igitur, ledtor, illa 
fit arbitrii, et, per me licet, 

Qvem fabulofie cunqve voles modum 

Ponas Hlodyna, five flamma, 

% 

Sive mari libet Iforano ! 

1) vid. Eddnm Snorr . Vah. XXV. 

2) vici. Eddnm Snorr. Fab. XLVIIL ' 








Wi 








Virt.WlV” 


f 




- s 






1 


4 ^ Jrf 




1 * 


ife* v ' 








I3w 1 






;• ^ |/i^ . . j 






1 

L 




wV 








w 




L 


















: '* , * 


i ■ \ 













«L- Mi; 




v , > -v--. JA 






< - ^ ■ 




• i 

I- n • • . 




v£
Internet Archive Audio

Featured

Top

Images

Featured

Top

Software

Featured

Top

Texts

Featured

Top

Video

Featured

Top

Mobile Apps

Browser Extensions

Archive-It Subscription

Save Page Now

Full text of "ANTIQVITATUM BOREALIUM OBSERVATIONES MISCELLANEÆ"

See other formats
